7. ve 8. Sınıf Ortaokul Öğrencilerinde Okula Bağlılık: Temel Psikolojik İhtiyaçların, Akademik Öz Yeterliğin ve Ebeveynlerin Akademik Desteğinin Rolü

Öz

Bu çalışma, 7. ve 8. sınıf ortaokul öğrencilerinde okula bağlılığın temel psikolojik ihtiyaçların (özerklik, yeterlilik, ilişkili olma) doyumu, akademik öz yeterlik ve algılanan anne-baba akademik desteği ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, okula bağlılık; cinsiyete ve devamsızlığa göre incelenmiştir. Araştırmaya 12-14 yaşları arasındaki 421 ortaokul öğrencisi (Kız = %53,2, Erkek = %46,8) katılmıştır. Veri toplama sürecinde katılımcılara kişisel bilgi formu, Okula Bağlılık Ölçeği, Akademik Öz Yeterlik Alt Ölçeği, Ergen Öğrencilerin Okulda Temel Psikolojik Gereksinimleri Ölçeği ve Algılanan Anne-Baba Akademik Desteği Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiler t-testleri, korelasyon analizleri ve çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçları; okul ortamında yeterlilik ihtiyacının doyumunun, akademik öz yeterliğin ve anne-babanın akademik desteğinin okula bağlılığı anlamlı ve pozitif yönde yordadığını göstermiştir. Ayrıca, okula bağlılığın cinsiyete ve devamsızlık düzeylerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Araştırmanın bulguları, yalnızca okul ortamının değil bireysel ve ailesel etmenlerin de öğrencilerin okula bağlılıklarını etkileyen önemli değişkenler olduklarını göstermesi açısından alan yazınına katkıda bulunmaktadır. Çalışmanın sonuçlarının okullarda yürütülen eğitsel çalışmalar, psikolojik destek ve müdahale programları açısından önemli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okula bağlılık
• temel psikolojik ihtiyaçlar
• öz yeterlik
• ebeveyn desteği

School Engagement Among 7th and 8th Grade Middle School Students: the Roles of Basic Psychological Needs, Academic Self-Efficacy, and Parental Academic Support

Öz

: This study aims to examine the relationship between school engagement among 7th and 8th grade middle school students and the satisfaction of basic psychological needs (autonomy, competence, relatedness), academic self-efficacy, and perceived parental academic support. In addition, school engagement was examined in relation to gender and absenteeism. A total of 421 middle school students (Female = 53.2%, Male = 46.8%) aged between 12 and 14 participated in the study. During the data collection, participants completed a personal information form, the School Engagement Scale, the Academic Self-Efficacy Subscale, the Adolescent Students’ Basic Psychological Needs at School Scale, and the Perceived Parental Academic Support Scale. Relationships among the study variables were examined using t-tests, correlation analyses, and multiple regression analyses. The results indicated that the satisfaction of the need for competence within the school environment, academic self-efficacy, and parental academic support significantly and positively predicted school engagement. Moreover, school engagement varied significantly by gender and absenteeism. These findings contribute to the existing literature by highlighting that not only school-related factors, but also individual and family-related variables play a critical role in shaping students’ engagement with school. The results are considered valuable for informing educational initiatives, psychological support services, and school-based intervention programs.

Anahtar Kelimeler

• School engagement
• basic psychological needs
• self-efficacy
• parental support

Kaynakça

1. Arastaman, G., & Yüner, B. (2019). Kamu ve özel lise öğrencilerinin okul bağlılıklarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 17(2), 258-284.
2. Assor, A., Kaplan, H., & Roth, G. (2002). Choice is good, but relevance is excellent: Autonomy-enhancing and suppressing teacher behaviours predicting students' engagement in schoolwork. British Journal of Educational Psychology, 72(2), 261-278. https://doi.org/10.1348/000709902158883
3. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
4. Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117-148. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2802_3
5. Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: İlişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238-258. https://doi.org/10.54707/meric.1143322
6. Bellici, N. (2015). Ortaokul öğrencilerinde okula bağlanmanın çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 48-65.
7. Bronstein, P., Ginsburg, G. S., & Herrera, I. S. (2005). Parental predictors of motivational orientation in early adolescence: A longitudinal study. Journal of Youth and Adolescence, 34, 559-575. https://doi.org/10.1007/s10964-005-8946-0
8. Caprara, G. V., Vecchione, M., Alessandri, G., Gerbino, M., & Barbaranelli, C. (2011). The contribution of personality traits and self-efficacy beliefs to academic achievement: A longitudinal study. British Journal of Educational Psychology, 81(1), 78-96. https://doi.org/10.1348/2044-8279.002004

9. Ceylan, H., & Özgenel, M. (2022). Ortaokul öğrencilerinin okula bağlılıklarında önemli bir faktör: Okul kültürü. Temel Eğitim, 13, 32-46.
10. Chan, L. K. S., & Chan, L. (2003). Early childhood education in Hong Kong and its challenges. Early Childhood Development and Care, 173(1), 7-17. https://doi.org/10.1080/0300443022000022387
11. Cohen, J. (1992). A power primer. Psychological Bulletin, 112(1), 155-159. https://doi.org/10.1037/0033-2909.112.1.155
12. Connell, J. P., & Wellborn, J. G. (1991). Competence, autonomy, and relatedness: A motivational analysis of self-system processes. M. R. Gunnar & L. A. Sroufe (Ed.), Self processes and development içinde (s. 43-77). Lawrence Erlbaum Associates, Inc. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e01983
13. Covell, K. (2010). School engagement and rights-respecting schools. Cambridge Journal of Education, 40(1), 39-51. https://doi.org/10.1080/03057640903567021
14. Çengel, M., Totan, Ç., & Çöğmen, S. (2017). Okula Bağlılık Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(4), 1820-1837. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.32772-363966
15. Çetinkaya, A. (2024). Bilişsel esneklik ve okula bağlılık arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve okulda kendini toparlama gücünün aracılık rolü. (Yayımlanmamış Doktora Tezi) Hacettepe Üniversitesi.
16. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Plenum.
17. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what"and "why"of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227‐268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
18. Doğan, Y. (2007). İlköğretim çağındaki 10-14 yaş grubu öğrencilerinin gelişim özellikleri. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(13), 155-187.
19. Dündar, Ş. (2014). Algılanan Anne-Baba ve Öğretmen Akademik Katılım Ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 369-382. http:// .doi.org/10.12973/jesr.2014.41.19
20. Eggen, P., & Kauchak, D. (1999). Educational psychology. (4th ed.). Prentice-Hall, Inc.
21. Erdoğan, B. A. (2019). Ortaokul öğrencilerinin okula bağlanmalarının okul tükenmişliği ve algılanan anne-baba ve öğretmen akademik katılımı bağlamında incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
22. Erdoğdu, M., & Yüzbaş, D. (2018). Lise öğrencilerinin okula bağlılık ile genel öz-yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişki. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(32), 205-227.
23. Erol, Y. C., & Turhan, M. (2018). The relationship between parental involvement to education of students and student's engagement to school. International Online Journal of Educational Sciences, 10(5), 260-281. http://doi.org/10.15345/iojes.2018.05.017
24. Estévez, I., Rodríguez-Llorente, C., Piñeiro, I., González-Suárez, R., & Valle, A. (2021). School engagement, academic achievement, and self-regulated learning. Sustainability, 13(6), 3011. https://doi.org/10.3390/su13063011
25. Fall, A. M., & Roberts, G. (2012). High school dropouts: Interactions between social context, self-perceptions, school engagement, and student dropout. Journal of Adolescence, 35(4), 787-798. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2011.11.004
26. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). Mc Graw Hill.
27. Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. Sage Publications.
28. Finn, J. D. (1989). Withdrawing from school. Review of Educational Research, 59, 117-142. https://doi.org/10.3102/00346543059002117
29. Finn, J. D. (1993). School engagement & students at risk. National Center for Education Statistics.
30. Finn, J. D., & Zimmer, K. S. (2012). Student engagement: What is it? Why does it matter?. S. Christenson, A., Reschly, & C. Wylie (Ed.), Handbook of research on student engagement içinde (s. 97-131). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-2018-7_5
31. Fredricks, J. A., Blumenfeld, P., Friedel, J., & Paris, A. (2005). School engagement. K. A. Moore & L. H. Lippman (Ed.), What do children need to flourish: Conceptualizing and measuring indicators of positive development içinde (s. 305-321). Springer Science+Business Media. https://doi.org/10.1007/0-387-23823-9_19
32. Furrer, C., & Skinner, E. (2003). Sense of relatedness as a factor in children's academic engagement and performance. Journal of Educational Psychology, 95(1), 148-162. https://doi.org/10.1037/0022-0663.95.1.148
33. Garcia-Gracia, M., & Valls, O. (2025). School absenteeism, emotional engagement and school organisation: An international comparative approach. International Journal of Inclusive Education, 29(8), 1323–1337. https://doi.org/10.1080/13603116.2023.2266722
34. Gottfried, M. A. (2014). Chronic absenteeism and ıts effects on students’ academic and socioemotional outcomes. Journal of Education for Students Placed at Risk (JESPAR), 19(2), 53-75. https://doi.org/10.1080/10824669.2014.962696
35. Hair, J. F. Jr., Anderson, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (2010). Multivariate data analysis. Pearson Prentice Hall.
36. Hendy, J., Lyons, E., & Breakwell, G. M. (2006). Genetic testing and the relationship between specific and general self‐efficacy. British Journal of Health Psychology, 11(2), 221-233. https://doi.org/10.1348/135910705X52543
37. Henry, C. S., Robinson, L. C., Neal, R. A. & Huey, E. L. (2006). Adolescent perceptions of overall family system functioning and parental behaviors. Journal of Child Family Studies, 15, 308-318. https://doi.org/10.1007/S10826-006-9051-Z
38. Jimerson, S. R., Campos, E., & Greif, J. L. (2003). Toward an understanding of definitions and measures of school engagement and related terms. The California School Psychologist, 8(1), 7-27. http://doi.org/10.1007/BF03340893
39. Kale, M., & Demir, S. (2021). İlkokullarda yetiştirme programı (İYEP) uygulamalarının öğrencilerin okula bağlılık düzeylerine katkısının incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(232), 161-175. https://doi.org/10.37669/milliegitim.740561
40. Kapıkıran, Ş. (2020). Ergenlerde ebeveyn akademik başarı baskısı ve desteği ile sınav kaygısı arasındaki ilişkide akademik dayanıklılığın aracılık rolü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 409-430. https://doi.org/10.9779/pauefd.521230
41. Karatepe, H. (2019). Lise öğrencilerinin akademik güdülenme, okula bağlanma ve okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları ve arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi.
42. Keith, T. Z. (2019). Multiple regression and beyond: An introduction to multiple regression and structural equation modeling (3rd Ed.). Taylor & Francis.
43. Komarraju, M., & Dial, C. (2014). Academic identity, self-efficacy, and self-esteem predict self-determined motivation and goals. Learning and Individual Differences, 32, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2014.02.004
44. Libbey, H. P. (2004). Measuring student relationships to school: Attachment, bonding, connectedness, and engagement. Journal of School Health, 74(7), 274-283. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2004.tb08284.x
45. Martins, J., Cunha, J., Lopes, S., Moreira, T., & Rosário, P. (2022). School engagement in elementary school: A systematic review of 35 years of research. Educational Psychology Review, 34(2), 793-849. https://doi.org/10.1007/s10648-021-09642-5
46. Mevsim, E. T. (2024). Ergenlerde okul iklimi, ergen-ebeveyn ilişkileri ve sosyal ve duygusal öğrenmenin okula bağlılık ile ilişkisi: Bir model testi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
47. Muris, P. (2001). A brief questionnaire for measuring self-efficacy in youths. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 23(3), 145-149. https://doi.org/10.1023/A:1010961119608
48. Natriello, G. (1984). Problems in the evaluation of students and student disengagement from secondary schools. Journal of Research and Development in Education, 17(4), 14-24.
49. Newmann, F. M., Wehlage, G. G., & Lamborn, S. D. (1992). The significance and sources of student engagement. F. Newmann (Ed.), Student engagement and achievement in American secondary schools içinde (s. 11-39). Teachers College Press.
50. Osterman, K. F. (2000). Students’ need for belonging in the school community. Review of Educational Research, 70(3), 323-367. https://doi.org/10.3102/00346543070003323
51. Özdemir, Y., Tunçer, İ., Yavuz, G., & Özdemir, M. (2015). Ergen öğrencilerin okulda temel psikolojik gereksinimleri ölçeğinin psikometrik özellikleri: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 16(2), 441-458. https://doi.org/10.12984/eed.83915
52. Pitzer, J. R., & Skinner, E. A. (2016). Predictors of changes in students motivational resilience over the school year: The roles of teacher support, self-appraisals, and emotional reactivity. International Journal of Behavioral Development, 41(1), 15-29. https://doi.org/10.1177/0165025416642051
53. Regner, I., Loose, F., & Dumas, F. (2009). Students’ perceptions of parental and teacher academic involvement: Consequences on achievement goals. European Journal of Psychology of Education, 24(2), 263-277. https://doi.org/10.1007/BF03173016
54. Reschly, A. L., & Christenson, S. L. (2012). Jingle, jangle, and conceptual haziness: Evolution and future directions of the engagement construct. S. L. Christenson, A. L. Reschly, & C. Wylie (Ed.), Handbook of research on student engagement içinde (s. 3–19). Springer Science + Business Media. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-2018-7_1
55. Sağlam, A., & İkiz, F. E. (2017). Ortaokul öğrencilerinin şiddet eğilimleri ile okula bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 16(3), 1235-1246. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330253
56. Skinner, E. A., & Belmont, M. J. (1993). Motivation in the classroom: Reciprocal effects of teacher behavior and student engagement across the school year. Journal of Educational Psychology, 85(4), 571-581. https://doi.org/10.1037/0022-0663.85.4.571
57. Skinner, E. A., Furrer, C., Marchand, G., & Kindermann, T. (2008). Engagement and disaffection in the classroom: Part of a larger motivational dynamic? Journal of Educational Psychology, 100(4), 765-781. https://doi.org/10.1037/a0012840
58. Skinner, E. A., Kindermann, T. A., & Furrer, C. J. (2009). A motivational perspective on engagement and disaffection: Conceptualization and assessment of children's behavioral and emotional participation in academic activities in the classroom. Educational and Psychological Measurement, 69(3), 493-525. https://doi.org/10.1177/0013164408323233
59. Tabachnick, B. G., & Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
60. Telef, B. B., & Karaca, R. (2012). Çocuklar için özyeterlik ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 169-187.
61. Tian, L., Han, M., & Huebner, E. S. (2014). Preliminary development of the adolescent students’ basic psychological needs at school scale. Journal of Adolescence 37(3), 257-267. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2014.01.005
62. Upadyaya, K., & Salmela-Aro, K. (2013). Development of school engagement in association with academic success and well-being in varying social contexts: A review of empirical research. European Psychologist, 18(2), 136-147. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000143
63. Uslu, F. (2012). İlköğretim okulu öğrencilerinin okula yönelik aidiyeti: Öğretmen-öğrenci ilişkisi, akran ilişkisi ve aile katılımının rolü. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi.
64. Uzun, M. S., & Bakioğlu, F. (2022). Ortaokul öğrencilerinin okuldaki temel psikolojik ihtiyaçları ile okula bağlanma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 220-241. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1071963
65. Wang, Y., Tian, L., & Scott Huebner, E. (2019). Basic psychological needs satisfaction at school, behavioral school engagement, and academic achievement: Longitudinal reciprocal relations among elementary school students. Contemporary Educational Psychology, 56, 130-139. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2019.01.003
66. Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 82-91. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1016
67. Zimmerman, B. J., Bandura, A., & Martinez-Pons, M. (1992). Self-motivation for academic attainment: The role of self-efficacy beliefs and personal goal setting. American Educational Research Journal, 29(3), 663-676. https://doi.org/10.3102/00028312029003663
68. Zorbaz, O., & Özer, A. (2020). Okul terk riskini etkileyen öğrenci özellikleri, bir okuldan diğerine farklı mıdır? Eğitim ve Bilim, 45(202), 191-210. https://doi.org/10.32960/uead.1435067