Bilim ve sanat merkezlerinde eğitim alan özel yetenekli öğrencilerin beslenme alışkanlıklarına ilişkin nitel bir analiz

Beslenme alışkanlıkları, çocukların fiziksel, bilişsel ve duygusal gelişimleri üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu önemden hareketle bu araştırmada, Bilim ve Sanat Merkezlerinde (BİLSEM) öğrenim gören özel yetenekli öğrencilerin beslenme durumlarına ve alışkanlıklarına ilişkin deneyimlerini, algılarını ve görüşlerini nitel bir yaklaşımla incelemek amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Türkiye’nin farklı illerinde bulunan BİLSEM’lerde hafta içi akşam periyodunda öğrenim gören öğrenciler ile bu öğrencilerin velileri ve bu merkezlerde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu vasıtasıyla çevrim içi toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma, BİLSEM’lerde kapsamlı bir beslenme politikasının bulunmadığını, öğrencilerin okul sonrası yoğun programları nedeniyle genellikle paketli ve hazır gıdalara yöneldiğini ortaya koymaktadır. Katılımcılar, düzensiz ve sağlıksız beslenmenin öğrencilerin akademik performansı, dikkati ve enerji seviyeleri üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtmektedir. Bu sorunların çözümü için ise BİLSEM’lerde ulusal düzeyde bir beslenme politikası geliştirilmesini, yemekhane ve kantin gibi fiziksel altyapıların iyileştirilmesini ve sağlıklı gıda erişiminin artırılmasını önermektedir. Ayrıca, veli ve öğrencilere yönelik beslenme eğitimlerinin yaygınlaştırılması, ders programlarının beslenme ihtiyaçlarına göre uyarlanması ve paydaşlar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Söz konusu adımlar, özel yetenekli öğrencilerin dengeli ve düzenli bir beslenme alışkanlığı kazanmaları açısından kritik önem taşımaktadır.

Eating habits have a significant impact on children’s physical, cognitive, and emotional development. Based on this importance, the present study aims to examine, through a qualitative approach, the nutritional status of gifted students attending Science and Art Centers (SACs) as well as their experiences, perceptions, and views regarding their eating habits. The study group consists of students attending SACs in different provinces of Turkey during the weekday evening period in the 2023-2024 academic year, their parents, and teachers working at these centers. In the study, data were collected online using a semi-structured interview form and analyzed using thematic analysis. The findings reveal that there is no comprehensive nutrition policy in SACs and that students generally tend to consume packaged and ready-to-eat foods due to their intensive after-school schedules. Participants reported that irregular and unhealthy eating habits negatively affect students’ academic performance, attention, and energy levels. The participants suggested developing a national-level nutrition policy for SACs, improving physical infrastructure such as cafeterias and canteens, and increasing access to healthy food as solutions to these problems. In addition, it was emphasized that nutrition education for parents and students should be expanded, course schedules should be adapted to meet nutritional needs, and cooperation among stakeholders should be strengthened. These steps are of critical importance for enabling gifted students to develop balanced and regular eating habits.