Damla Sulama Koşullarında Farklı Sulama Düzeylerinin IMI Özellikli Çeltik (Oryza sativa L. cv İskender CL) Çeşidinin Verimi ve Kalitesi Üzerine Etkileri

Öz

Küresel iklim değişikliği ve su kaynaklarının üzerindeki baskının giderek artması, tarımsal su tüketiminin en yoğun olduğu ürünlerden biri olan çeltik yetiştiriciliğinde sürdürülebilir sulama stratejilerinin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, Çanakkale ili Dardanos mevkiinde 2024 ve 2025 yıllarında yürütülen bu çalışmada, damla sulama koşullarında IMI (İmidazolinon) özelliğine sahip İskender CL çeltik çeşidine uygulanan farklı sulama düzeylerinin (S100, S125 ve S150) verim ve kalite parametreleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Denemede, etkili kök derinliğindeki kullanılabilir nemin %25’i tüketildiğinde tarla kapasitesine tamamlanan konu (S100) kontrol kabul edilmiş, diğer konular S100’de tüketilen suyun %125’i (S125) ve %150’si (S150) esas alınarak oluşturulmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen ortalama verilere göre uygulanan toplam sulama suyu miktarı 672 mm ile 912 mm arasında değişmiştir. En yüksek ortalama verim S150 (790 kg da-1) en düşük verim ise S100 (330 kg da-1) konusunda belirlenmiştir. Benzer şekilde kırıksız randıman (%57.83), bin tane ağırlığı (20.42 gr) ve metrekaredeki salkım sayısı (509 adet) bakımından da S150 uygulaması en iyi sonuçları vermiştir. Sonuç olarak, damla sulama ile yetiştirilen Clearfield çeltik için bölge koşullarında yüksek verim ve kalite sağlayan S150 sulama düzeyi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• çeltik
• damla sulama
• verim

Destekleyen Kurum

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)

Proje Numarası

123O500

Etik Beyan

Makale yazarları aralarında herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan ederler.

Teşekkür

Bu araştırma makalesi, Hakan NAR’ın “Farklı Sulama Koşullarında Yetiştirilen Çeltik Bitkisinde İnsansız Hava Aracı ve Derin Öğrenme Kullanılarak Yabancı Ot Tespiti” başlıklı doktora tezinin bir parçasıdır. Çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) 116O264 numaralı araştırma projesi kapsamında finanse edilmiştir.

Effects of Different Irrigation Levels on Yield and Quality of IMI-Resistant Rice (Oryza sativa L. cv. İskender CL) Under Drip Irrigation Conditions

Öz

Global climate change and the increasing pressure on water resources necessitate the development of sustainable irrigation strategies in rice cultivation, one of the most water-intensive agricultural crops. In this context, this study, conducted in the Dardanos region of Çanakkale province in 2024 and 2025, investigated the effects of different irrigation levels (S100, S125, and S150) on yield and quality parameters of the İskender CL rice variety with IMI (Imidazolinone) properties under drip irrigation conditions. In the experiment, the treatment (S100) where 25% of the available moisture at the effective root depth was consumed to reach field capacity was considered the control, while the other treatments were based on 125% (S125) and 150% (S150) of the water consumed in S100. According to the average data obtained from the study, the total amount of irrigation water applied ranged from 672 mm to 912 mm. The maximum mean yield occurred in S150 (790 kg da-1) and the minimum in S100 (330 kg da-1). Similarly, the S150 treatment yielded the best results in terms of unbroken grain yield (57.83%), thousand-grain weight (20.42 g), and panicle number per square meter (509). In conclusion, the S150 irrigation level is recommended for drip-irrigated Clearfield rice to achieve high yield and quality under regional conditions.

Anahtar Kelimeler

• rice
• drip irrigation
• yield

Proje Numarası

123O500

Kaynakça

1. Belder, P., Bouman, B. A. M., Spiertz, J. H. J., Peng, S., Castaneda, A. R., & Visperas, R. M. (2005). Crop Performance, Nitrogen, and Water Use Efficiency of Aerobic Rice. Plant and Soil, 273(1), 167-182.
2. Beşer N, & Sürek H. (2009). Çeltikte (Oryza sativa L.) Damla Sulama Araştırmaları Projesi Sonuç Raporu. T. C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü. Edirne.
3. Demirel, K., Çamoğlu, G., Tatar, Ö., Nar, H., Boran A., Eroğlu, İ., & Genç, L. (2020). Use of Subsurface Drip Irrigation and Water Retention Barrier to Effective Use of Water in Rice. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 25(2), 108-121. https://doi.org/10.37908/mkutbd.678748
4. FAO, (2024). Knowledge Repository-Agricultural Production Statistics, https://www.fao.org/statistics/highlights-archive/highlights-detail/agricultural-production-statistics-2010-2023/en (Erişim Tarihi: 10.11.2025).
5. Hillel D, & Guron Y. (1973). Relation Between Evapotranspiration Rate and Maize Yield, Water Resource Research. 9: 743-748.
6. Kızıl, Ü., Çamoğlu G., Aksu, S., H.F. Altınbilek, & Nar, H. (2023). Çeltikte Damla Sulamanın FAO Penman-Monteith Modeline Dayalı Sulama Otomasyon Sisteminin Geliştirilmesi, TÜBİTAK 122O082 No’lu proje sonuç raporu.
7. Nar, H., Çamoğlu, G., & Demirel, K. (2018). Çeltikte Damla Sulama ile Su Tutma Bariyerinin Kullanımı. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 6(2), 73-82.
8. Özer, Ş. (2018). Çeltik (Oryza sativa L.) Yetiştiriciliğinde Bitki Su Tüketimi Bileşenleri ile Su-Üretim Fonksiyonlarının Farklı Sulama Yöntemleri Altında Belirlenmesi, Doktora Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Namık Kemal Üniversitesi.

9. Sokat, Y. (2023). Çeltik Üretiminde Farklı Sulama Sistemlerinin Yabancı Ot Türlerine Etkisi. Turkish Journal of Weed Science, 26(3), 243-252.
10. Süer, İ. E., Eşitmez, B., Ateş, E., Kahraman, Ş., & Avşar, Ö. (2024). Damla Sulama Sistemi ile Yetiştiriciliği Yapılan Çeltikte Herbisitlerin Yabancı Otlara Karşı Etkinliğinin Belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 29(3), 649-662.
11. TAGEM, (2021). Trakya Koşullarında Çelik Yetiştiriciliğinde Yüzeyaltı ve Yüzeyüstü Damla Sulama Sistemlerinin Kullanım Olanaklarıın Araştırılması, Proje sonuç raporu, TAGEM/TSKAD/G19/A9/P3/01-1.
12. Tas, I. (2021). Production Cost and Water Savings of Paddy Produced by Drip Irrigation, Current Trends in Natural Sciences, 10(19), 151-165.
13. TÜİK, (2024). Bitkisel üretim istatistikleri: 2024 yılı sonuçları, Türkiye İstatistik Kurumu, https://data.tuik.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 28.11.2025).
14. Tuna, B., (2012). Trakya Koşulları Çeltik (Oryza sativa L.) Tarımında Farklı Sulama Uygulamaları ve Su-Verim-Kalite İlişkilerinin Belirlenmesi, Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Tekirdağ.
15. Yadav, S., & Reyes, L. (2016). Why Invest in Optimizing Water Use in Rice Farming, Rice Today, 15(2), 34-36.