A Qualitative Study on Teachers' Views and Practices Related to the Educational Philosophy of the Life Studies Curriculum

Abstract

The aim of this study is to examine the educational philosophies underlying the first-grade life studies curriculum and to reveal the reflections of these philosophies in classroom teachers’ views and instructional practices. Qualitative data were collected through document analysis, interviews, and observations. In this context, the life studies curriculum, which was implemented in the 2024–2025 academic year, was examined, and interviews were conducted with thirty classroom teachers working in the central and district areas of Kırşehir, Türkiye. Furthermore, the classroom activities of twelve of these teachers were observed. Based on the content analysis of the data, it was found that the curriculum is predominantly shaped by the philosophy of progressivism, with an emphasis on active student participation and content linked to real-life experiences. In addition, most classroom teachers stated that there is a high level of consistency between the philosophical foundations of the curriculum and its practical implementation. However, some teachers emphasized that limitations such as lack of time, differences in students’ readiness levels, physical conditions, and environmental factors restrict the effective application of student-centered activities. The findings are discussed in light of the relevant literature, and recommendations are provided for practitioners and researchers.

Keywords

• Educational philosophy
• life studies lesson
• curriculum
• qualitative research

Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programının Eğitim Felsefesiyle İlişkili Öğretmen Görüşleri ve Uygulamaları Üzerine Nitel Bir Çalışma

Öz

Bu çalışmada, birinci sınıf hayat bilgisi dersi öğretim programının dayandığı eğitim felsefelerini incelemek, bu felsefelerin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinde ve ders etkinliklerindeki yansımalarını ortaya koymak amaçlanmaktadır. Araştırmada doküman incelemesi, görüşme ve gözlem yöntemleri kullanılarak nitel veriler toplanmıştır. Bu kapsamda 2024-2025 eğitim-öğretim yılında yürürlüğe giren hayat bilgisi dersi öğretim programı incelenerek ve Kırşehir ili merkez ve ilçelerinde görev yapan 30 sınıf öğretmeni ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşme yapılan öğretmenlerden 12 öğretmenin ise ders etkinlikleri gözlemlenmiştir. İçerik analizi yöntemi ile yapılan analizlerin sonucuna göre, programın ağırlıklı olarak ilerlemecilik eğitim felsefesi doğrultusunda şekillendiği, öğrenme-öğretme yaşantılarında öğrencinin aktif katılımının ve yaşamla bağlantılı içeriğin ön planda olduğu belirtilebilir. Bununla birlikte sınıf öğretmenlerinin büyük kısmı, programın felsefi temelleri ile uygulamalar arasında büyük ölçüde uyum olduğunu belirtmişlerdir. Sınıf öğretmenlerinden bazıları süre yetersizliği, hazırbulunuşluk farkı, fiziki koşullar ve çevresel faktörlerin öğrenci merkezli etkinliklerin uygulanmasında sınırlayıcı olduğunu vurgulamıştır. Araştırma kapsamında ulaşılan bu sonuçlar alanyazın ile tartışılarak uygulayıcılara ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim felsefesi
• hayat bilgisi dersi
• öğretim programı
• nitel araştırma

Kaynakça

1. Acar, A. (2021). The methodological bases of Turkish ELT curricula for basic education from 1991 to 2018. International Journal of Progressive Education, 17(3), 111–128. https://doi.org/10.29329/ijpe.2021.329.8
2. Ağdacı, G. (2018). Öğretmenlerin eğitim felsefeleri eğilimi ile eleştirel düşünme becerileri arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bartın.
3. Arslankara, V. B., & Arslankara, E. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli’nin felsefi temelleri: Ontolojik, epistemolojik ve aksiyolojik bakış açılarından bir değerlendirme. İstanbul Eğitim Dergisi, 1(1), 121-145. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1557889
4. Arslanoğlu, İ. (2018). Eğitim felsefesi. Ankara: Nobel Yayınevi.
5. Ateş, H. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları. Eğitim Yayınevi.
6. Avalır, S. (2023). Sınıf öğretmenlerinin benimsedikleri eğitim felsefeleri ile uyguladıkları sınıf yönetimi stilleri arasındaki ilişkinin araştırılması. Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
7. Aybek, B., & Aslan, S. (2017). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile benimsedikleri eğitim felsefelerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 373-385. https://doi.org/10.21547/jss.281737
8. Aytaç, A., & Uyangör, N. (2020). Eğitim Felsefesi Eğilimleri Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. A. Doğanay ve O. Kutlu (Editörler). Güncel Eğitim Bilimleri Araştırmaları II (147-161). Akademisyen Kitabevi.

9. Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AEÜSBED), 3(1), 1-15. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/318527
10. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
11. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/753041
12. Biçer, B. (2013). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları ve eğitim-öğretim faaliyetlerine ilişkin benimsedikleri eğitim felsefeleri arasındaki ilişki. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(3), 229-242. https://hdl.handle.net/20.500.12428/1171
13. Cevizci, A. (2021). Felsefe sözlüğü. Say Yayınları.
14. Coşkun, S., & Taneri, P. O. (2021). Öğretmen adaylarının eğitim yaklaşımlarının eğitim felsefeleri çerçevesinde değerlendirilmesi. Dört Öge, 19, 29-49. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1609943
15. Çavuşoğlu, G. (2022). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin benimsedikleri eğitim felsefeleri ile öğretim programına bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
16. Çiftçi, Z. (2022). 1998, 2005 ve 2017 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarındaki kazanımlarda yer alan felsefi kavramların eğitim felsefeleri açısından incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Adıyaman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Adıyaman.
17. Çoşkunoğlu, İ. M. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin benimsedikleri eğitim felsefelerinin ve epistemolojik inançlarının belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tokat.
18. Denkci Akkaş, F. (2023). Öğretmenlerin ilkokullarda sürdürülebilir eğitim liderliğine ilişkin algıları ile eğitim felsefesi inançları arasındaki ilişkiler. Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
19. Dewey, J. (2007). Deneyim ve eğitim (S. Akıllı, Çev.). ODTÜ Geliştirme Vakfı.
20. Doğanay, A., & Sarı, M. (2003). İlköğretim öğretmenlerinin sahip oldukları eğitim felsefelerine ilişkin algılarının değerlendirilmesi “öğretmenlerin eğitim felsefeleri”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(3), 321-337. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/256443
21. Duman, B., & Kocatürk Kapucu, N. (2020). Program geliştirme ve felsefe. H. G. Berkant (Ed.), Eğitimde Program Geliştirme Kuramdan Uygulama Örneklerine. (97-122). Anı Yayıncılık.
22. Elçi, Y. (2022). Martin Buber’in eğitim felsefesinin, diyalog (ilişki) ve “ben ve sen” kavramları çerçevesinde değerlendirilmesi. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
23. Ergün, M. (2015). Eğitim programları ve öğretim: Tarihsel gelişim ve temel kavramlar. Pegem Akademi.
24. Erol, M., Okur, C., & Can, G. (2025). Sınıf öğretmenlerine göre hayat bilgisi dersinde ilkokul öğrencilerine kazandırılması gereken yaşam becerileri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(2), 1198-1214. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1613649
25. Eti, S., & Tepe, T. (2023). Eğitim fakültelerinde okuyan öğretmen adaylarının eğitim felsefesi akımlarına ilişkin eğilimlerinin karşılaştırılması. Bartın University Journal of Educational Research, 7(1), 60-71. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2967113
26. Evcimik, S. (2024). İlerlemeci eğitim felsefesi bağlamında din öğretiminin değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(90), 834-848. https://doi.org/10.17755/esosder.1365026
27. Gutek, G. L. (2014). Eğitime felsefi ve ideolojik yaklaşımlar (çev. N. Kale). Ankara: Ütopya.
28. Günaydın, S. B. (2022). Jean Jacques Rousseau’nun eğitim felsefesinde tutarlılık sorunu. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
29. Gürbüz, B.. & Başar, M. (2024). Sınıf öğretmenlerinin eğitim felsefesi eğilimleri ile serbest etkinlikler dersine yönelik görüşleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi (ULED)/ International Journal of Leadership Training (IJOLT), 8(1), 1, 1-15. https://trdoi.org/10.26023458/uled.1448299
30. Güven, S., & Kılıç, Z. (2017). Hayat bilgisi dersinde kullanılan öğretim yöntemlerinin etkililiği konusunda yapılan lisansüstü tezlerin içerik analizi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 200-223. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/32959/335554
31. Han, J., & Neuharth-Pritchett, S. (2010). Beliefs about classroom practices and teachers’ education level: an examination of developmentally appropriate and ınappropriate beliefs in early childhood classrooms. Journal of Early Childhood Teacher Education, 31(4), 307–321. https://doi.org/10.1080/10901027.2010.523775
32. İlengiz, F. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim felsefesine dair inançları ile uygulamalarına yönelik görüşleri. Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
33. Kadıoğlu Ateş, H. (2025). Cumhuriyetten günümüze ilkokul programları bağlamında türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programlarına genel bakış. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(162), 89-116. http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.80492
34. Kimsesiz, S. (2025). Ortaokul öğretmenlerinin eğitim felsefesi inançlarinin deontik adalet ve 21. yüzyıl becerileri ile ilişkisi. Yüksek lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
35. Korucu, M. (2024). Öğretmenlerin eğitim felsefesi ve hayat boyu öğrenme eğilimlerinin öğretim programina bağlilik düzeylerine etkisi. Doktora tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
36. Magulod, G. C. (2017). Educational philosophies adhered by Filipino preservice teachers: Basis for proposing initiatives for 21st century teacher education preparation program. Asia Pacific Journal of Multidisciplinary Research, 5(1), 185-192. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:150328184
37. Mansour, N. (2013). Consistencies and inconsistencies between science teachers’ beliefs and practices. International Journal of Science Education, 35(7), 1230-1275. https://doi.org/10.1080/09500693.2012.743196
38. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
39. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024a). Hayat bilgisi dersi öğretim programı. MEB.
40. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024b). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. MEB.
41. Öksüz, B., & Şentürk, Ş. (2021). Öğretmenlerin ilköğretim öğretmenliği müfredatlarının felsefi temellerine ilişkin görüşleri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi, 11(1), 101-120. https://doi.org/10.19126/suje.752286
42. Özden, Y. (2020). Eğitimde yeni değerler: Eğitimde dönüşüm. Pegem Akademi.
43. Öztürk, Z. (2024). Erdem Temelli Eğitim ve Öğrenci Gelişimi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(1), 112-130. https://doi.org/10.1234/erdem567
44. Patton, M. Q. (1999). Enhancing the quality and credibility of qualitative analysis. Health Services Research, 34(5 Part 2), 1189-1208. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1089059/
45. Sakarya Karslı, E. (2024). Sınıf öğretmenlerinin benimsedikleri eğitim felsefesi eğilimlerindeki değişimlerin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Yüksek lisans tezi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çanakkale.
46. Sang, G., Valcke, M., van Braak, J., & Tondeur, J. (2009). Investigating teachers' educational beliefs in Chinese primary schools: socioeconomic and geographical perspectives. Asia-Pacific Journal of Teacher Education, 37(4), 363-377. https://www.doi.org/10.1080/13598660903250399
47. Sapkova, A. (2013). Study on latvian mathematics teachers espoused beliefs about teaching and learning and reported practices, International Journal of Science and Mathematics Education, 11(3), 733-759. https://www.doi.org/10.1007/s10763-012-9361-0
48. Sönmez, V. (2017). Eğitim felsefesi. Anı Yayıncılık.
49. Şahan, H. H. (2020). Öğretmen adaylarının eğitim felsefesi ve yaşam boyu öğrenme eğilimlerinin öğretme-öğrenme süreci yeterlilikleriyle ilişkisi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 10(4), 1325–1367. https://doi.org/10.14527/pegegog.2020.040
50. Şara Hürsoy, P., & Bıyık, M. (2022). İlkokul hayat bilgisi dersi öğretim programlarında çevre kavramının değişimi ve gelişimi (2009-2018). International Journal of Active Learning, 7(1), 59-83. DOI: ijal.1116471
51. Tozlu, N. (1997). Eğitim felsefesi. MEB Yayınları.
52. Tuncel, İ. (2012). Program geliştirmenin kuramsal temelleri. H. Şeker (Ed.), Eğitimde Program Geliştirme Kavramlar Yaklaşımlar. (19-70). Anı Yayıncılık.
53. Tüzel İşeri, E., & Gök, S. (2025). Öğretmen adaylarının eğitim felsefesi eğilimlerinin incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 285-319. https://doi.org/10.46778/goputeb.1618282
54. Witcher, L. A., Onwuegbuzie, A. J., Collins, K. M., Witcher, A. E., Minor, L. C., & James, T. L. (2002). Relationship between teacher efficacy and beliefs about education among preservice teachers. Paper presented at 29th, The Annual Meeting Of The Mid-South Educational Research Association Chattanooga Congress Statement. (November 6-8, 2002).
55. Yazon, A. D., & Ang-Manaig, K. (2018). Teacher’s educational philosophy, teaching style and performance. KNE Social Sciences, 760-773. https://www.doi.org/10.18502/kss.v3i6.2418
56. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 12. Baskı. Seçkin Yayıncılık.
57. Yılmaz, K., & Tosun, M. F. (2013). Öğretmenlerin eğitim inançları ile öğretmen öğrenci ilişkilerine yönelik görüşleri arasındaki ilişki. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(4), 205-218. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/23.yilmaz.pdf
58. Yörük, M. (2023). Öğretmen adaylarının benimsedikleri eğitim felsefeleri ve yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
59. Yurdakal, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: 2024 İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nın (1, 2, 3 ve 4. Sınıflar) İncelenmesi. Temel Eğitim, 6(24), 76-88. https://doi.org/10.52105/temelegitim.
60. Yüksel, A. N. (2020). Nitel bir araştırma tekniği olarak: Görüşme. Social Sciences Studies Journal, 6(56), 547-552. http://dx.doi.org/10.26449/sssj.2099
61. Zöğ, H. (2022). Öğretmenlerin öğretim programına bağlılıkları, eğitim felsefelerine yönelik eğilimleri ve öğretme öğrenme süreci yeterlilik algıları arasındaki ilişki. Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.