Araştırma Makalesi

Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması

Cilt: 13 27 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması

Öz

Amaç: Bu araştırma, Türkiye’de yapay zekânın yabancı dil öğretiminde kullanımına ilişkin yapılmış çalışmaları meta-sentez yöntemi ile derinlemesine inceleyerek, bütüncül bir bakış açısı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem: Meta-senteze dâhil edilen çalışmaların hangi; yıllarda, üniversitelerde, çalışma türü, yöntem, araştırma deseni, veri toplama araçları ve örneklem grubu ile çalışıldığı, hangi yapay zekâ araçlarından veya uygulamalarından faydalanıldığı, amaçları, sonuçları ve hangi önerileri sunduğu incelenmiştir. Araştırmanın veri tabanını Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) oluşturmaktadır. Bu veri tabanı kullanılarak, 2019-2025 yılları arasında hazırlanmış 43 yüksek lisans tezi ve 2 doktora tezi olmak üzere, toplamda 45 çalışma araştırma kapsamına alınmıştır. Elde edilen veriler analiz edilerek kodlar ve temalar oluşturulmuş olup, sonrasında tablolar halinde bulgular bölümünde sunulmuştur. Bulgular: Elde edilen bulgular doğrultusunda, yabancı dil öğretiminde yapay zekâ kullanımını konu alan tezlerin çoğunluğunun 2024 yılında ve Bahçeşehir Üniversitesi’nde hazırlandığı görülmüştür. Çalışmalarda en çok karma araştırma yönteminin tercih edildiği, araştırma deseni olarak en çok yarı deneysel desen tercih edildiği görülmüştür. Veri toplama aracı olarak ise en çok yarı yapılandırılmış görüşmelerin tercih edildiği, örneklem grubu olarak üniversite öğrencilerinin en çok tercih edildiği görülmüştür. İncelenen tezlere en çok konu olan yapay zekâ aracı/uygulamasının da ChatGPT olduğu izlenmiştir. İncelenen tezlerde araştırma amacı olarak en çok yapay zekânın yazma becerilerine etkisi üzerine çalışma yapıldığı ve yabancı dil öğretiminde yapay zekânın etkili ve yararlı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, gelecek çalışmalara ilişkin önerilerin, daha uzun vadeli (boylamsal) çalışmalar yapılması konusunda yoğunlaştığı görülmüştür. Sonuçlar ve Öneriler: Gelecek çalışmalar, Türkiye dışındaki ülkelerde yabancı dil öğretiminde kullanılan yapay zekâ araçları/uygulamaları üzerine inceleme ya da karşılaştırmalı çalışma yapılabilir

Anahtar Kelimeler

Yapay Zekâ, Yabancı Dil Öğretimi, Dil Eğitimi, Meta-sentez

Kaynakça

  1. Akkaya, N., & Şengül, L. (2023). Sohbet robotları (Chatbots) ve yabancı dil eğitimi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (58). 2988-2999. https://doi.org/10.53444/deubefd.1340781
  2. Aras, A. (2024). Yapay zekâ destekli öğretimin İngilizce yabancı dili kelime öğrenimi üzerindeki etkileri: ChatGPT örneği [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  3. Aydın Çakır, A., & Türkeş, S. (2021). Bilimsel çalışmalarda karma yöntem nasıl kullanılır? Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, 1–15. https://doi.org/10.30794/pausbed.802568
  4. Batu, S., Kırcaali İftar, G., & Uzuner, Y. (2004). Özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırıldığı bir kız meslek lisesindeki öğretmenlerin kaynaştırmaya ilişkin görüş ve önerileri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi
  5. Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 33-50. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000082
  6. Boğaz, N. (2024). İngilizce hazırlık okulunda YZ entegrasyonuna ilişkin İngilizce öğretim görevlilerinin algılarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  7. Bulut, D. (2025). İnsan hakları perspektifinden yapay zekâ: Riskler ve düzenleme arayışı. Öcal, S., ve Öcal, D. (Ed), Dijitalleşme ve teknoloji: iletişim, medya ve yapay zeka (s. 347-371). Ekin Yayınevi.
  8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
  9. Demir, M, K., & Açar, S. (2011). Kaynaştırma eğitimi konusunda tecrübeli sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(3), 719-732.
  10. Demirdöven, G. H., Çangır, Ö. F., & Duman, İ. (2023). Yabancı dil öğretiminde yenilikçi yaklaşımlar: Sürükleyici gerçeklik tabanlı yapay zekâ uygulamaları. A. Okur ve G. H. Demirdöven (Eds.), Yabancı dil olarak “Dijital Türkçe” öğretimi (s. 905-945). Sakarya Üniversitesi Yayınları. https://doi.org/10.59537/saupress.2345

Kaynak Göster

APA
Mercan, S., & Orhan-Karsak, H. G. (2026). Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13, 1-29. https://doi.org/10.29129/inujgse.1990163
AMA
1.Mercan S, Orhan-Karsak HG. Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması. Inonu University Journal of the Graduate School of Education. 2026;13:1-29. doi:10.29129/inujgse.1990163
Chicago
Mercan, Sena, ve H. Gülhan Orhan-Karsak. 2026. “Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması”. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 13 (Ekim): 1-29. https://doi.org/10.29129/inujgse.1990163.
EndNote
Mercan S, Orhan-Karsak HG (01 Ekim 2026) Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 13 1–29.
IEEE
[1]S. Mercan ve H. G. Orhan-Karsak, “Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması”, Inonu University Journal of the Graduate School of Education, c. 13, ss. 1–29, Eki. 2026, doi: 10.29129/inujgse.1990163.
ISNAD
Mercan, Sena - Orhan-Karsak, H. Gülhan. “Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması”. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 13 (01 Ekim 2026): 1-29. https://doi.org/10.29129/inujgse.1990163.
JAMA
1.Mercan S, Orhan-Karsak HG. Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması. Inonu University Journal of the Graduate School of Education. 2026;13:1–29.
MLA
Mercan, Sena, ve H. Gülhan Orhan-Karsak. “Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması”. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 13, Ekim 2026, ss. 1-29, doi:10.29129/inujgse.1990163.
Vancouver
1.Sena Mercan, H. Gülhan Orhan-Karsak. Yabancı Dil Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı Üzerine Bir Meta-sentez Çalışması. Inonu University Journal of the Graduate School of Education. 01 Ekim 2026;13:1-29. doi:10.29129/inujgse.1990163