Metaphorical Meaning of Being a Parent of a Child with Autism

Öz

Autism spectrum disorder is characterized as a lifelong neurodevelopmental condition whose initial signs typically emerge in early childhood and are reflected in differences in social interaction, communication, and repetitive behavioral patterns. Research consistently demonstrates that autism affects not only the diagnosed child but also profoundly shapes parents’ emotional, social, and psychological experiences. Within this framework, the present study aimed to examine the perceptions of parents who have a child diagnosed with autism through a metaphorical lens in order to better understand their lived experiences. A phenomenological design was employed as the qualitative research approach, and data were collected from mothers and fathers using metaphor elicitation forms. The data were analyzed using content analysis, and metaphors were grouped into conceptual categories reflecting parents’ shared meanings. The findings revealed that parents’ perceptions were predominantly associated with difficulty, struggle, uncertainty, and resilience, while some metaphors also reflected hope and meaning-making. The results were interpreted in relation to the existing literature, and recommendations were offered to inform future research and family-centered support practices.

Anahtar Kelimeler

• Autism spectrum disorder
• parental perception
• metaphor analysis
• phenomenological research
• parental experiences

Otizmli Bir Çocuğun Ebeveyni Olmanın Metaforik Anlamı

Öz

Otizm spektrum bozukluğu, ilk belirtileri gelişimin erken dönemlerinde ortaya çıkan ve bireylerin sosyal etkileşim, iletişim becerileri ile davranış örüntülerinde farklılıklara yol açan nörogelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Otizm üzerine yapılan araştırmalar, bu durumun yalnızca tanı alan çocuğu değil, aynı zamanda ebeveynlerin duygusal, sosyal ve psikolojik yaşantılarını da derinden etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda yürütülen araştırmada, otizm tanısı almış çocuğa sahip anne ve babaların otizme ve otizmli çocuğa sahip olmaya ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik desen kullanılmıştır. Veriler metafor oluşturma yoluyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen metaforlar, ebeveynlerin yaşantılarını yansıtan tematik kategoriler altında toplanmıştır. Bulgular, ebeveynlerin bu süreci çoğunlukla zorluk, mücadele ve belirsizlik olarak algıladıklarını, bununla birlikte dayanıklılık ve umut içeren algıların da ortaya çıktığını göstermektedir. Bulgular alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve uygulama ile gelecekteki araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• otizm spektrum bozukluğu
• ebeveyn algısı
• metafor analizi
• fenomenolojik araştırma
• ebeveyn deneyimleri.

Kaynakça

1. Akkök, F., & Uzun, B. (2023). Yaşamın diğer bir penceresi: otistik özelliklere sahip çocuk babaları ve duyguları. (4 bs.) Pegem Akademi.
2. Akkuş, P. Z., Saygan, B. B., Bahadur, E. İ., Cak, T., & Özmert, E. (2021). Otizm spektrum bozukluğu tanısı ile yaşamak: Ailelerin deneyimleri. Turkish Journal of Pediatric Disease, 15(4), 272-279. https://doi.org/10.12956/tchd.731752
3. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
4. Armstrong, S. L., Davis, H. S., & Paulson, E. J. (2011). The subjectivity problem: Improving triangulation approaches in metaphor analysis studies. International Journal of Qualitative Methods, 10(2), 151-163. https://doi.org/10.1177/160940691101000204
5. Aslan, H., & Doğan, Ü. (2016). Üstün yetenekli öğrencilerin devam ettikleri okulları ile bilim ve sanat merkezine ilişkin metaforik algıları: Karşılaştırmalı durum çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 335–350. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2016.16.2-5000194931
6. Ateş, S., & Rakap, S. (2021). Otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukları olan annelerinin okulöncesi eğitim hizmetleri sürecine ilişkin deneyimlerinin incelenmesi. Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 3(1), 23-46. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2021.0111
7. Aydeniz, A. (2022). Özel yetenekli öğrencilerin okul müdürü kavramına yönelik metaforik algıları. Journal of Innovative Research in Social Studies, 5(1), 20-33. https://doi.org/10.47503/jirss.1072109
8. Aydın, İ. S., & Pehlivan, A. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının “öğretmen” ve “öğrenci” kavramlarına ilişkin kullandıkları metaforlar. Turkish Studies, 5(3), 818-842.

9. Aydoğdu, E. (2008). İlköğretim okullarındaki öğrenci ve öğretmenlerin sahip oldukları okul algıları ile ideal okul algılarının metaforlar yardımıyla analizi. (Tez No. 177265) [Yüksek lisans tezi, Osmangazi Üniversitesi)]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
10. Aysever, H., & Demirok, S. M. (2019). Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin sosyal destek algılarının ve yılmazlık düzeylerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(3), 561-595. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.467417
11. Baio, J., Wiggins, L., Christensen, D. L., Maenner, M. J., Daniels, J., Warren, Z., Kurzius-Spencer, M., Zahorodny, W., Robinson Rosenberg, C., White, T., Durkin, M. S., Imm, P., Nikolaou, L., Yeargin-Allsopp, M., Lee, L. C., Harrington, R., Lopez, M., Fitzgerald, R. T., Hewitt, A., & Dowling, N. F. (2018). Prevalence of autism spectrum disorder among children aged 8 years: Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network, 11 sites, United States, 2014. Morbidity and Mortality Weekly Report Surveillance Summaries, 67(6), 1–23. https://doi.org/10.15585/mmwr.ss6706a1
12. Bonis S. (2016). Stress and parents of children with autism: A review of literature. Issues in Mental Health Nursing, 37(3), 153–163. https://doi.org/10.3109/01612840.2015.1116030
13. Boskovich, L. (2020). The labyrinth of autism: heuristic journeys of fathers who have a child on the autism spectrum [Unpublished doctoral dissertation]. Chapman University]. Chapman University..
14. Bozkuş-Genç, G. (2021). Özel eğitim öğretmenliği bölümü öğretmen adaylarının yüksek işlevli otizm spektrum bozukluğuna ilişkin metaforik algıları. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(31), 39–62. https://doi.org/10.35675/befdergi.729365
15. Broady, T. R., Stoyles, G. J., & Morse, C. (2017). Understanding carers' lived experience of stigma: The voice of families with a child on the autism spectrum. Health and Social Care in The Community, 25(1), 224–233. https://doi.org/10.1111/hsc.12297
16. Bütün, M. (2014). Nitel araştırma. S. B. Demir (Ed.), Eğitim araştırmaları: Nicel, nitel ve karma yaklaşımlar içinde (s. 375-409). Eğiten Kitap.
17. Chaste, P., & Leboyer, M. (2012). Autism risk factors: genes, environment, and gene-environment interactions. Dialogues in Clinical Neuroscience, 14(3), 281–292. https://doi.org/10.31887/DCNS.2012.14.3/pchaste
18. Chiarotti, F., & Venerosi, A. (2020). Epidemiology of autism spectrum disorders: A review of worldwide prevalence estimates since 2014. Brain Sciences, 10(5), 274. https://doi.org/10.3390/brainsci10050274
19. Corbin, J. M., & Strauss, A. C. (2007). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Sage Publication.
20. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2024). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (5th ed.). Sage publications, Inc.
21. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2022). Research design qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (6th ed.). SAGE Publications, Inc.
22. Çapan, B. E. (2010). Öğretmen adaylarının üstün yetenekli öğrencilere yönelik metaforik algıları. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 3(12), 140-154.
23. Çelik, D., & Arslan Özer, D. (2022). Sınıf öğretmenlerinin yazma güçlüğü ile ilgili görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(3), 648-670.
24. Da Paz N. S., Siegel B., Coccia M. A., & Epel E. S. (2018). Acceptance or despair? Maternal adjustment to having a child diagnosed with autism. Journal of Autism Developmental Disorders, 48(6):1971-81. https://doi.org/10.1007/s10803-017-3450-4.
25. Dabrowska, A., & Pisula, E. (2010). Parenting stress and coping styles in mothers and fathers of preschool children with autism and Down syndrome. Journal of Intellectual Disability Research, 54(3), 266-280. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.2010.01258.x
26. Darling, C. A., Senatore, N., & Strachan, J. (2012). Fathers of children with disabilities: Stress and life satisfaction. Stress and Health, 28(4), 269-278. https://doi.org/10.1002/smi.1427
27. De-Guerrero, M. C., & Villamil, O. S. (2002). Metaphorical conceptualizations of ESL teaching and learning. Language Teaching Research, 6(2), 95-120. https://doi.org/10.1191/1362168802lr101oa
28. Demiray, G. (2019). Özel gereksinimli çocuğu olan ailelerde yaşam kalitesi, umutsuzluk ve yılmazlık arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Tez No. 597819) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
29. DePape, A. M., & Lindsay, S. (2015). Parents' experiences of caring for a child with autism spectrum disorder. Qualitative Health Research, 25(4), 569-583. https://doi.org/10.1177/1049732314552455
30. Doğan, Ü., & Duruğa, M. (2021). Özel yetenekli öğrencilerin psikolojik danışmana ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 92–103. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2021.168
31. Doğanç, F. B., Hasanoğlu, S., Özaslan, H., Mahşereci, İ., Binici, E. .S., Hamoğlu, C., Bagaber, A., Girgin, Ş., & Hıdıroğlu, S. (2024). Ebeveynlerde çocukluk çağı otizmi farkındalığının ve eğitim süreçlerinde yaşadıkları sorunların değerlendirilmesi: Nitel bir araştırma. Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 6(1), 1-21. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2024.0144
32. Durat, G., Atmaca, G. D., Ünsal, A., & Kama, N. (2017). Özel gereksinimi olan çocukların ailelerinde umutsuzluk ve depresyon. Osmangazi Tıp Dergisi, 39(3), 49-57. https://doi.org/10.20515/otd.300262
33. Ekici, G. (2016). Biyoloji öğretmeni adaylarının mikroskop kavramına ilişkin algılarının belirlenmesi: Bir metafor analizi çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 615–636.
34. Ekren, C., & Ökten, C. E. (2019). Yabancılara Türkçe öğretenlerin dil bilgisi öğretimine ilişkin algıları: Bir metafor incelemesi. TEKE, 8(3), 1687-1708.
35. Erdal, H. E., & Efilti, E. (2021). Özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin umutsuzluk düzeyi tanrı algısı ve çocuğunu kabul-ret düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 199-223. https://doi.org/10.33206/mjss.820058
36. Estes, A., Munson, J., Dawson, G., Koehler, E., Zhou, X. H., & Abbott, R. (2009). Parenting stress and psychological functioning among mothers of preschool children with autism and developmental delay. Autism: The International Journal of Research and Practice, 13(4), 375-387. https://doi.org/10.1177/1362361309105658
37. Fırat, S. (2016). Otistik çocukların anne-babaların depresyon ve kaygı düzeyleri. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 41(3), 539-547. https://doi.org/10.17826/cukmedj.237509
38. Gevi, F., Zolla, L., Gabriele, S., & Persico, A. M. (2016). Urinary metabolomics of young Italian autistic children supports abnormal tryptophan and purine metabolism. Molecular Autism, 7, 47. https://doi.org/10.1186/s13229-016-0109-5
39. GraceBurden, D. (2024). "You've actually got. two patients you haven't got one": parent informed criteria for evaluating the autism assessment process. Advances in Autism, 10(1),12-24. https://doi.org/10.1108/AIA-02-2023-000
40. Güleç-Aslan, Y., Cihan, H., & Altın, D. (2014). Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk sahibi annelerin deneyimleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(50), 96-111. https://doi.org/10.17755/esosder.41128
41. Hall, H. R., & Graff, J. C. (2012). Parenting challenges in families of children with autism: A pilot study. Issues in Comprehensive Pediatric Nursing, 35(1), 28-44.
42. Hartley, S. L., DaWalt, L. S., & Schultz, H. M. (2017). Daily couple experiences and parent affect in families of children with versus without autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 47(6), 1645-1658. https://doi.org/10.1007/s10803-017-3088-2
43. Hayes, S. A., & Watson, S. L. (2013). The impact of parenting stress: A meta-analysis of studies comparing the experience of parenting stress in parents of children with and without Autism Spectrum Disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 43(3), 629-642. https://doi.org/10.1007/s10803-012-1604-y
44. Howsmon, D. P., Kruger, U., Melnyk, S., James, S. J., & Hahn, J. (2017). Classification and adaptive behavior prediction of children with autism spectrum disorder based upon multivariate data analysis of markers of oxidative stress and DNA methylation. PLoS Computational Biology, 13(3), e1005385. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1005385
45. Hyman, S. L., Levy, S. E., & Myers, S. M. (2020). Identification, evaluation, and management of children with autism spectrum disorder. Pediatrics, 145(1), e20193447.
46. İzci-Akgül, Y.Z. (2022). Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların ebeveynlerinin ‘’otizm’’ algısının metafor analizi yolu ile incelenmesi. (Tez No. 742519) [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
47. Jacob, A., Scott, M., Falkmer, M., & Falkmer, T. (2015). The costs and benefits of employing an adult with autism spectrum disorder: A systematic review. PloS One, 10(10), e0139896. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0139896
48. Jones, L., Hastings, R. P., Totsika, V., Keane, L., & Rhule, N. (2014). Child behavior problems and parental well-being in families of children with autism: The mediating role of mindfulness and acceptance. American Journal on Intellectual and Developmental Disabilities, 119(2), 171-185. https://doi.org/10.1352/1944-7558-119.2.171
49. Kaner, S. (2009). Zihin engelli çocukların duygusal ve davranışsal problemlerinin değerlendirilmesinde anne baba ve öğretmen tutarlılığı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 42(2), 239- 263.
50. Kaner, S., Bayraklı, H., & Güzeller, C. O. (2011). Anne-babaların yılmazlık algılarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 12(2), 63-78. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000161
51. Karabulut, R., Mertol, H., & Alkan, A. (2017). Üstün yetenekli/zekâlı öğrencilerin medyaya yönelik metafor algıları. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 187-196.
52. Kaya, M. O., & Yöndem, Z. D. (2020). Otizmli çocuğu olan annelerde psikoeğitim grup programının algılanan stres düzeyine etkisi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 20-33.
53. Kırbaş, Ö. Z., & Özkan, H. (2013). Down sendromlu çocukların annelerinin aile işlevlerini algılama ve sosyal destek düzeylerinin değerlendirilmesi. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastanesi Dergisi, 3(3), 171- 180.
54. Kızıloğlu, E. (2021). Pandemi döneminde çalışan anne olmak: metaforlar üzerinden bir değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 19, 34-48.
55. Kim, S. H., Macari, S., Koller, J., & Chawarska, K. (2020). Examining the phenotypic heterogeneity of early autism spectrum disorder: Subtypes and short-term outcomes. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(12), 1413-1421.
56. Kuhlthau, K. A., McDonnell, E., Coury, D. L., & Payakachat, N. (2014). Associations of quality of life with health-related characteristics among children with autism. Academic Pediatrics, 14(4), 325-331.
57. Langley, E., Totsika, V. & Hastings, R. P. (2017). Parental relationship satisfaction in families of children with Autism Spectrum Disorder (ASD): A multilevel analysis. Autism Research: Official Journal of The International Society for Autism Research, 10(7), 1259-1268. https://doi.org/10.1002/aur.1773
58. Lord, C., Elsabbagh, M., Baird, G. & Veenstra-Vanderweele, J. (2020). Autism spectrum disorder. The Lancet, 392(10146), 508-520.
59. Low, G. (2008). Metaphor and education. In R.W. Gibbs (Ed.), The Cambridge handbook of metaphor and thought (pp. 212–231). Cambridge University Press.
60. Mayring, P. (2011), Nitel Sosyal Araştırmaya Giriş, (Çev. A. Gümüş ve M. S. Durgun), 1. Baskı. BilgeSu Yayınları. Meral, B. F., & Cavkaytar, A. (2015). Otizmli çocuk ailelerinin aile yaşam kalitesi algıları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 1363-1380.
61. Miles, M. B. A., & Huberman, A. M. (2021). Nitel veri analizi: Genişletilmiş bir kaynak kitap. (Akbaba-Altun, S. ve Ersoy, A., Çeviri Ed.). Pegem Akademi.
62. Nazik Fayız, A., & Palancı, M. (2023). Otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin öz yeterlik, yaşam kalitesi algısı ve yılmazlık düzeylerinin aracı değişken analizi ile incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 48(214). http://dx.doi.org/10.15390/EB.2023.11962 Nazik, A., Doğan, Ö., & Palancı, M. (2023). İşitme engelli ve normal gelişim gösteren çocuklara sahip ailelerin sosyal destek, yılmazlık ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Sağlık Bilimlerinde Değer, 13(3), 325-332.
63. Oğuz, B. (2020). Üstün yetenekli öğrencilerin Türkçe Öğretmeni ve Türkçe dersine yönelik metaforik algıları. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 3(2), 80–91.
64. Ohaeri, J. U. (2003). The burden of caregiving in families with a mental illness: A review of 2002. Current Opinion in Psychiatry, 16(4), 457-465. https://doi.org/10.1097/01.yco.0000079212.36371.c0
65. Ooi, K. L., Ong, Y. S., Jacob, S. A., & Khan, T. M. (2016). A meta-synthesis on parenting a child with autism. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 12, 745-762. https://doi.org/10.2147/NDT.S100634
66. Öğülmüş, K. & Okur, M. (2021). Metaphoric perceptions of teachers and parents regarding the concept of specific learning difficulty (SLD). International Journal of Progressive Education, 17(5), 377-392. https://doi.org/10.29329/ijpe.2021.375.24
67. Öz, B., Yüksel, T., & Nasıroğlu, S. (2019). Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocukların annelerinin depresyon-anksiyete belirtileri ve damgalanma algısı. Nöro Psikiyatri Arşivi, 57, 50-55. https://doi.org/10.29399/npa.23655 Özcan, A. (2010). İlköğretim öğrencilerinin İngilizce öğrenmeye yükledikleri anlamlar: Metaforik bir analiz. (Tez No. 359907) [Yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
68. Özkubat, U., Özdemir, S., Selimoğlu, Ö. G., & Töret, G. (2014). Otizme yolculuk: otizmli çocuğa sahip ebeveynlerin sosyal destek algılarına ilişkin görüşleri. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 33(1), 323-348. https://doi.org/10.7822/egt210
69. Patterson, J. (2002). Integrating family resilience and family stress theory. Journal of Marriage and Family, 64(2), 349-360.
70. Phelps, K. W., Hodgson, J. L., McCammon, S. L., & Lamson, A. L. (2009). Caring for an individual with autism disorder: A qualitative analysis. Journal of Intellectual and Developmental Disability, 34(1), 27-35.
71. Robertson, C. E., & Baron-Cohen, S. (2017). Sensory perception in autism. Nature Reviews Neuroscience, 18(11), 671-684.
72. Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 55(1), 459-496.
73. Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326.
74. Sakar, S., & Köksal, M. S. (2021). Özel eğitim öğretmen adaylarının iki kere farklılığa yönelik metaforik algıları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 1924–1941. https://doi.org/10.17679/inuefd.908319
75. Sardohan-Yıldırım, E., & Çetin, M. E. (2022). Özel eğitim öğretmenlerinin çoklu yetersizliği olan öğrencilere yönelik metaforik algıları. Gazi University Journal of Gazi Educational Faculty (GUJGEF), 42(1), 749–86. https://doi.org/10.17152/gefad.941891
76. Schaaf, R. C., Toth-Cohen, S., Johnson, S. L., Outten, G., & Benevides, T. W. (2011). The everyday routines of families of children with autism: Examining the impact of sensory processing difficulties on the family. Autism, 15(3), 373-389. https://doi.org/10.1177/1362361310386505
77. Seltzer, M. M., & Krauss, M. W. (2001). Quality of life of adults with mental retardation/developmental disabilities who live with family. Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews, 7(2), 105-114. https://doi.org/10.1002/mrdd.1015
78. Shaw, K. A., Williams, S., Patrick, M. E., Valencia-Prado, M., Durkin, M. S., Howerton, E. M., Ladd-Acosta, C. M., Pas, E. T., Bakian, A. V., Bartholomew, P., Nieves-Muñoz, N., Sidwell, K., Alford, A., Bilder, D. A., DiRienzo, M., Fitzgerald, R. T., Furnier, S. M., Hudson, A. E., Pokoski, O. M., . . .Maenner, M. J. (2025). Prevalence and early identification of autism spectrum disorder among children aged 4 and 8 years – Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network, 16 sites, United States, 2022. MMWR Surveillance Summaries, 74(2), 1–22. https://doi.org/10.15585/mmwr.ss7402a1
79. Sim, A., Cordier, R., Vaz, S., Netto, J., & Falkmer, T. (2017). Factors associated with negative co-parenting experiences in families of a child with autism spectrum disorder. Developmental Neurorehabilitation, 20(2), 83–91. https://doi.org/10.3109/17518423.2015.1069414
80. Soğancı, S., & Gülboy, E. (2023). Ebeveynlerin gözünden özgül öğrenme güçlüğü: Bir metafor analizi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 255-274.
81. Su, Ş. (2021). Özel yetenekli öğrencilerin tarih dersine ilişkin algı düzeylerinin metaforlarla incelenmesi (BİLSEM Örneği). Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 400-414.
82. Tahincioğlu, C. (2016). Otizmli çocuğu olan annelerde anksiyete düzeylerinin tükenmişlik ile ilişkisi. (Tez No. 448283) [Yüksek lisans tezi, Beykent Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
83. Tarabek, J. (2011). Relationship satisfaction and mental health of parents of children with autism: A comparison of autism, ADHD, and normative children [(Unpublishled master thesis, Virginia Polytechnic Institute and State University.]).
84. Töret, G., Özdemir, S., Gürel Selimoğlu, Ö., & Özkubat, U. (2014). Otizmli çocuğa sahip olan ebeveynlerin görüşleri: otizm tanımlamaları ve otizmin nedenleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 15(01), 1-17. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000189
85. Tunçel, A. (2017). Çocuklarında otizm spektrum bozukluğu olan annelerin depresyon, tükenmişlik ve umutsuzluk düzeylerinin çocuktaki otizmin ağırlık derecesine göre karşılaştırılması (Tez No. 466145) [Yüksek lisans tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
86. Türk, A. B., & Bumin, G. (2015). Engelli çocuğa sahip annelerde zaman yönetimi eğitiminin aktivite performansı, depresyon, yaşam kalitesi ve stresle başa çıkma üzerine etkisi: Pilot çalışma. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 3(1), 13-20.
87. Uçar, K., Uçar, A. S., Karabulut, H. A., & Yılmaz, Y. (2021). Öğretmenlerin öğrenme güçlüğüne ilişkin metaforik algıları. Turkish Studies - Education, 16(3), 1709-1726. https://dx.doi.org/10.47423/TurkishStudies.49957
88. Volkmar, F. R., & Pauls, D. (2003). Autism. Lancet (London, England), 362(9390), 1133–1141. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(03)14471-6
89. Wong, C., Odom, S. L., Hume, K., Cox, A. W., Fettig, A., Kucharczyk, S., Brock, M. E., Plavnick, J. B., Fleury, V. P., & Schultz, T. R. (2015). Evidence-based practices for children, youth, and young adults with autism spectrum disorder: A comprehensive review. Journal of Autism and Developmental Disorders, 45, 1951–1966. https://doi.org/10.1007/s10803-014-2351-z
90. World Health Organisation (2024). Autism 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/autismspectrum-disorders
91. Yevtushok, T., & Petronzi, D.(2025). “Like something supernatural in your house”: an interpretative phenomenological analysis to explore the experiences and psychological challenges of parents raising children with autism spectrum disorder. BMC Psychol 13, 642. https://doi.org/10.1186/s40359-025-03057-5
92. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
93. Yıldız, A., D., & Türk, E. G. (2018). Okul psikolojik danışmanlarının görev sınırları ve sorumluluklarının metaforlar ile analizi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(4), 1207- 1216.