Umudun İş Bulma Baskısına Etkisinde Öznel Zindeliğin Aracılık Rolü

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, deniz ve liman işletmeciliği öğrencilerinde umudun iş bulma baskısına etkisinde öznel zindeliğin aracılık rolünü incelemektir. Yöntem: Araştırma, dört farklı üniversitede öğrenim gören 205 önlisans öğrencisinden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Veriler yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Bulgular: Bulgular, umut ile iş bulma baskısı arasındaki negatif ilişkinin, modele öznel zindelik dahil edildiğinde anlamını kaybettiğini göstermektedir. Bu durum, öznel zindeliğin tam aracılık rolüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç: Araştırma sonuçları, öğrencilerin iş bulma baskısını azaltmada umudun dolaylı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Umut, öğrencilerin öznel zindelik düzeylerini artırarak iş bulma sürecine ilişkin baskıyı daha düşük hissetmelerine katkı sağlamaktadır. Bulgular, psikolojik kaynakların öğrencilerin kariyer süreçlerindeki stresle başa çıkmalarında önemli olduğunu desteklemektedir. Özgün Değer: Çalışma, deniz ve liman işletmeciliği öğrencilerinde umut, öznel zindelik ve iş bulma baskısı arasındaki ilişkileri birlikte inceleyen sınırlı sayıdaki araştırmalardan biridir. Ayrıca öznel zindeliğin tam aracılık rolünü ortaya koyarak literatüre katkı sunmakta ve kaynakların korunması teorisin bağlamında öğrencilerin psikolojik kaynaklarının iş bulma baskısı üzerindeki etkisini açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Deniz ve Liman İşletmeciliği
• Önlisans
• Umut
• Öznel Zindelik
• İş Bulma Baskısı

The Mediation Role of Subjective Vitality in the Effect of Hope on Job-Finding Pressure

Öz

Purpose: This study aims to examine the mediating role of subjective vitality in the effect of hope on job-finding pressure among students studying in maritime transportation and port management associate degree programs. Method: The research was conducted with data obtained from 205 associate degree students studying at four different universities. The data were analyzed using structural equation modeling. Findings: The findings revealed that the negative relationship between hope and job-finding pressure lost its significance when subjective vitality was included in the model. This result indicates that subjective vitality has a full mediating role in the relationship between hope and job-finding pressure. Results: The results of the study demonstrate that hope has an indirect effect on reducing students’ job-finding pressure. Hope contributes to lower perceptions of job-finding pressure by increasing students’ levels of subjective vitality. The findings also support the importance of psychological resources in helping students cope with career-related stress. Originality/Value: This study is one of the limited number of studies examining the relationships between hope, subjective vitality, and job-finding pressure among maritime transportation and port management students. In addition, by revealing the full mediating role of subjective vitality, the study contributes to the literature and explains the effect of students’ psychological resources on job-finding pressure within the context of Conservation of Resources Theory.

Anahtar Kelimeler

• Maritime and Port Management
• Associate degree
• Hope
• Subjective Vitality
• Job-Finding Pressure

Kaynakça

1. Alnıaçık, E., Of, M., Balkaş, J., Tülemez, S., Mirzayev, M., & Alfarra, H. (2021). Pandemi sürecinde üniversite öğrencilerinin psikolojik dayanıklılıkları ve umutsuzluklarının kariyer geleceği algısı üzerindeki etkileri. Business & Management Studies: An International Journal, 9(1), 248-266.
2. Arslan, G., Yıldırım, M., & Aytaç, M. (2022). Subjective vitality and loneliness explain how coronavirus anxiety ıncreases rumination among college students. Death studies, 46(5), 1042-1051.
3. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal Of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173.
4. Cernas-Ortiz, D. A., Mercado-Salgado, P., & Davis, M. A. (2018). Perspectiva futura de tiempo, satisfacción laboral y compromiso organizacional: el efecto mediador de la autoeficacia, la esperanza y la vitalidad [future time perspective, job satisfaction, and organizational commitment: The mediating effect of self-efficacy, hope, and vitality. Journal of Work and Organizational Psychology, 34(1), 1–9. https://doi.org/10.5093/jwop2018a1
5. Cheavens, J. (2000). Hope and depression: light through the shadows. In C. R. Snyder (ed.), Handbook of Hope: Theory, Measures, and Applications. San Diego: Academic Press. (pp. 321–340).
6. Choi, B. Y., Park, H., Nam, S. K., Lee, J., Cho, D., & Lee, S. M. (2011). The development and initial psychometric evaluation of the Korean Career Stress Inventory for college students. The Career Development Quarterly, 59(6), 559-572.
7. Çelik, H. E. ve Yılmaz, V. (2013). LISREL 9.1 ile Yapısal Eşitlik Modellemesi. Ankara: Anı Yayıncılık.
8. Çetin, F., & Basım, H. N. (2012). Örgütsel psikolojik sermaye: bir ölçek uyarlama çalışması. Amme İdaresi Dergisi, 45(1), 121-137.

9. Demirel, E. (2023). Dünya Denizciliğindeki Gelişmeler ve Türkiye. https://tasam.org/Files/Icerik/File/D%C3%9CNYA_DEN%C4%B0ZC%C4%B0L%C4%B0%C4%9E%C4%B0NDEK%C4%B0_GEL%C4%B0%C5%9EMELER_VE_T%C3%9CRK%C4%B0YE_-_Ergu%CC%88n_DEMI%CC%87REL_pdf_7eb52c5a-f77a-4b80-8a84-93f2d59d1f18.pdf
10. Demirhan, A., Altan DOĞAN, A., & Bozkurt, S. (2019). Kanonik korelasyon analizi ile kontrol odağı ve işe yönelik umut arasındaki ilişkinin incelenmesi. Balikesir University Journal of Social Sciences Institute, 22(41).
11. Demirtaş, A. S. (2019). Sürekli umut ve kariyer stresi arasında bilişsel esnekliğin paralel çoklu aracılığı. 21. Uluslararası Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi, Tam metin bildiri kitabı, 77-84.
12. Dilbaz, N., & Seber, G. (1993). Umutsuzluk Kavramı: Depresyon ve İntiharda Önemi. Kriz Dergisi, 1(3),134-138.
13. Erkuş, A., & Fındıklı, M. A. (2013). Psikolojik sermayenin iş tatmini, iş performansı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma. Istanbul University Journal of the School of Business Administration, 42(2), 302–318.
14. Folkman, S. (2010). Stress, coping, and hope. Psycho‐Oncology, 19(9), 901–908. https://doi.org/10.1002/pon.1836
15. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
16. Fouad, N. A., Guillen, A., Harris-Hodge, E., Henry, C., Novakovic, A., Terry, S., & Kantamneni, N. (2006). Need, awareness, and use of career services for college students. Journal of Career Assessment, 14(4), 407–420. https://doi.org/10.1177/1069072706288928
17. Griggs, S., & Crawford, S. L. (2017). Hope, core self-evaluations, emotional well-being, health-risk behaviors, and academic performance in university freshmen. Journal of American College Health, 55(5), 431–438. https://doi.org/10.1080/09585192.2018.1477547
18. Gültekin, Z. (2022). Umudun kariyer stresine etkisinde kariyer kararlılığının aracılık rolü: Önlisans öğrencileri örneği. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 94–112. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1131688
19. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2015). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (2. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
20. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2013). Multivariate Data Analysis. Pearson Education Limited.
21. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
22. Irving, L. M., Snyder, C. R., & Crowson, J. J. (1998). Hoping and coping with cancer by college women. Personality and Individual Differences, 66(2), 195–214. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(98)00106-9
23. Jung, Y. M. (2019). Nursing students’ career identity, satisfaction with major, and career stress by career decision type. Japan Journal of Nursing Science, 17(1), e12281. https://doi.org/10.1111/jjns.12281
24. Karaoğlu, M., Özkan, R., & Badak, A. (2023). Türkiye’de deniz ve liman işletmeciliği ön lisans eğitimi üzerine bir inceleme. Iğdır University Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, 9, 29–46.
25. Karataş-Çetin, Ç., & Arabelen, G. (2012). Türkiye’de limancılık eğitimi üzerine bir değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 4(1), 75–81.
26. Lopez, S. (2010). Making ripples: How principals and teachers can spread hope throughout our schools. Phi Delta Kappan, 92(2), 40–44. https://doi.org/10.1177/003172171009200210
27. Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel Psychology, 60(3), 541–572. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2007.00083.x
28. MacKinnon, D. P., Lockwood, C. M., & Williams, J. (2004). Confidence limits for the indirect effect: Distribution of the product and resampling methods. Multivariate Behavioral Research, 39(1), 99–128. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr3901_4
29. Margalit, M. (2010). Lonely Children and Adolescents: Self-Perceptions, Social Exclusion and Hope. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6284-3
30. Muyan-Yılık, M., & Bakalım, O. (2022). Hope as a mediator of the link between subjective vitality and subjective happiness in university students in Turkey. The Journal of Psychology, 156(3), 241–255. https://doi.org/10.1080/00223980.2022.2038748
31. Özden, K., & Sertel-Berk, Ö. (2017). Kariyer Stresi Ölçeği’nin (KSÖ) Türkçe'ye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin sınanması. Psikoloji Çalışmaları, 37(1), 35–51. https://doi.org/10.26650/SP2017-0015
32. Romeo, M., Yepes-Baldó, M., & Lins, C. (2020). Job satisfaction and turnover intention among people with disabilities working in special employment centers: The moderation effect of organizational commitment. Frontiers in Psychology, 11, 1035. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01035
33. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). To be happy or to be self-fulfilled: A review of research on hedonic and eudaimonic well-being. Annual Review of Psychology, 52(1), 141–166. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.141
34. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2008). From ego depletion to vitality: Theory and findings concerning the facilitation of energy available to the self. Social and Personality Psychology Compass, 2(2), 702–717. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2008.00098.x
35. Ryan, R. M., & Frederick, C. (1997). On energy, personality and health: Subjective vitality as a dynamic reflection of well-being. Journal of Personality, 65(3), 529–565. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1997.tb00326.x
36. Ryan, R. M., Huta, V., & Deci, E. L. (2008). Living well: A self-determination theory perspective on eudaimonia. Journal of Happiness Studies, 9(1), 139–170. https://doi.org/10.1007/s10902-006-9023-4
37. Sarı, T., & Tunç, E. (2016). Üniversite öğrencilerinde umudun yordayıcısı olarak psikolojik iyi olma. International Journal of Social Science, 45(3), 291–302. https://doi.org/10.9761/JASSS3479
38. Satıcı, S. A. (2020). Hope and loneliness mediate the association between stress and subjective vitality. Journal of College Student Development, 61(2), 225–239. https://doi.org/10.1353/csd.2020.0019
39. Simon, D., Kriston, L., Loh, A., Spies, C., Scheibler, F., Wills, C., & Härter, M. (2010). Confirmatory factor analysis and recommendations for improvement of the Autonomy‐Preference‐Index (API). Health Expectations, 13(3), 234–243. https://doi.org/10.1111/j.1369-7625.2009.00584.x
40. Sucan, S. (2019). The relationship between hope and perceived stress in teacher candidates. International Journal of Higher Education, 8(2), 1–6. https://doi.org/10.5430/ijhe.v8n2p1
41. Şen-Baz, D. (2019). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumunu yordamada kariyer kararı öz-yeterliği ve umudun rolünün incelenmesi. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 144–165.
42. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson Education.
43. Taş, M. A., & Alparslan, A. M. (2020). Kültürel değerler, psikolojik sermaye ve kariyer uyum yeteneği ilişkisine dair bir saha araştırması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(Özel Sayı), 417–440. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.763039
44. Tristán, J., López-Walle, J., Tomás, I., Pérez-García, J. A., Cantú-Berrueto, A., & Castillo, I. (2016). Development and validation of the Coach’s Task Presentation Scale: A self-report instrument. Psychology of Sport and Exercise, 25, 68–77. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2016.04.002
45. Türköz, O., Bektaş, M., & Çiçek, H. (2021). Lisansüstü eğitim alan öğrencilerde gelecek kaygısı. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 4(2), 132–152.
46. Ugur, E., Kaya, Ç., & Özçelik, B. (2019). Subjective vitality mediates the relationship between respect toward partner and subjective happiness on teachers. Universal Journal of Educational Research, 7(1), 126–132. https://doi.org/10.13189/ujer.2019.070117
47. Uysal, R., Satıcı, S. A., & Akın, A. (2013). Mediating effect of Facebook® addiction on the relationship between subjective vitality and subjective happiness. Psychological Reports, 113(3), 948–953. https://doi.org/10.2466/02.09.PR0.113x32z2
48. Wheeler, C. M. (2007). Ten Simple Solutions to Stress: How to Maintain Tension and Start Enjoying Your Life. Oakland, CA: New Harbinger Publications.
49. Widyanto, L., & McMurran, M. (2004). The psychometric properties of the Internet Addiction Test. CyberPsychology & Behavior, 7(4), 443–450. https://doi.org/10.1089/cpb.2004.7.443
50. Yam, F. C. (2020). Adalet Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin kariyer streslerinin psikolojik iyi oluşları üzerindeki yordayıcı rolü. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(72), 710–721. https://doi.org/10.17719/jisr.2020.4005