Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi

Mehmet Ali Kılıç; Ramazan Gürbüz

doi:10.18009/jcer.1694172

EN TR

Investigating the Role of Mathematical Modeling Activities in Enhancing Creativity

Öz

In this study, the effectiveness of Mathematical Modeling (MM) approach in the development of creativity skill, which has an important place among 21st century skills, was examined. Case study, one of the qualitative research designs, was adopted in the study. Four students participated in the study. Participants were determined by purposive sampling method. In order to examine the creativity of the students as a group, 4 modeling activities were applied to a single group of four students. Semi-structured interviews, audio and video recordings, observation forms, activity reports, focus group interviews with students after the activity were used as data collection tools. Data were analyzed using content and descriptive analysis methods. At the end of the study, it was observed that MM activities improved three sub-dimensions of students' creativity skills (Fluency and Flexibility, Originality and Detail). Among the sub-dimensions of creativity skills, fluency and flexibility was the most frequently observed skill. In one of the activities, no outcome related to the originality sub-dimension was observed. Suggestions were made in line with the research results.

Anahtar Kelimeler

Mathematical modeling, 21st century skills, creativity, fluency, flexibility

Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada, 21. yüzyıl becerileri arasında önemli bir yeri olan yaratıcılık becerisinin gelişiminde matematiksel modelleme (MM) yaklaşımının etkililiği incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu dört öğrenci oluşmaktadır. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Öğrencilerin grup olarak yaratıcılıklarını değerlendirmek amacıyla dört öğrenciden oluşan tek bir gruba dört modelleme etkinliği uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak yarı yapılandırılmış mülakatlar, ses ve video kayıtları, gözlem formları, etkinlik raporları ve etkinlik sonrası öğrencilerle gerçekleştirilen odak grup görüşmeleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın sonucunda MM etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcılık becerisinin üç alt boyutunda (Akıcılık-Esneklik, Özgünlük ve Ayrıntılandırma) boyutlarında geliştirdiği tespit edilmiştir. En belirgin ilerleme Akıcılık-Esneklik boyutunda gözlenmiştir. Bununla birlikte etkinliklerden birinde özgünlük alt boyutuna yönelik bir kazanım elde edilmemiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Matematiksel modelleme, 21. yy becerileri, yaratıcılık, akıcılık, esneklik

Etik Beyan

Etik Kurul Komisyon Adı: Adıyaman Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurul Başkanlığı Etik Kurul Belge Tarihi: 28/03/2024 Etik Kurul Belgesi Sayı ve Numara: 98280945

Kaynakça

Akar, Ş. Ş. (2017). Üstün yetenekli öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarının matematiksel modelleme etkinlikleri sürecinde incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Altun, M. (2020). Matematik okuryazarlığı el kitabı. Aktüel.
Amit, M., & Gilat, T. (2012, Temmuz). Reflecting upon ambiguous situations as a way of developing students’ mathematical creativity. 36. Uluslararası Matematik Eğitimi Psikolojisi Grubu Konferansı (Cilt 2, s. 19-26). Taipei, Tayvan: PME.
Ananiadou, K., & Claro, M. (2009). 21st century skills and competences for new millennium learners in OECD countries (OECD Education Working Papers, No. 41). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/218525261154
Berry, J., & Houston, K. (1995 ). Mathematical modelling. Butterworth-Heinemann.
Blomhøj, M., & Jensen, T. H. (2003 ). Developing mathematical modelling competence: Conceptual clarification and educational planning. Teaching Mathematics and Its Applications, 22(3), 123–139. https://doi.org/10.1093/teamat/22.3.123
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013 ). Bilimsel araştırma teknikleri. Pegem Akademi Yayınları.
Casner-Lotto, J., & Benner, M. (2006). Are they really ready for work? Employers’ perspectives on the basic knowledge and applied skills of new entrants into the 21st century workforce. The Conference Board. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED519465.pdf
Cheung, R. H. P., & Mok, M. M. C. (2018). Early childhood teachers’ perception of creative personality as a predictor of their support of pedagogy important for fostering creativity: A Chinese perspective. Creativity Research Journal, 30(3), 276–286.
Creswell, J. W. (2013 ). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4. baskı). Sage.

Creswell, J. W., Hanson, W. E., Clark Plano, V. L., & Morales, A. (2007). Qualitative research designs: Selection and implementation. The Counseling Psychologist, 35(2), 236–264.
Dede, C. (2010 ). Comparing frameworks for 21st century skills. In J. Bellanca & R. Brandt (Eds.), 21st century skills: Rethinking how students learn (s. 51–76). Solution Tree Press.
DiCerbo, K. E., & Behrens, J. T. (2014). Impacts of the digital ocean on education. Pearson. http://research.pearson.com/digitalocean
Doruk, B. K., & Umay, A. (2011). Matematiği günlük yaşama transfer etmede matematiksel modellemenin etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 124–135.
English, L. D., & Watters, J. J. (2004). Mathematical modelling with young children. M. J. Høines & A. B. Fuglestad (Ed.), Proceedings of the 28th Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education içinde (C.2,335-342). Bergen University
Ferri, R. B. (2006). Theoretical and empirical differentiations of phases in the modelling process. ZDM - The International Journal on Mathematics Education, 38(2), 86–95.
González-Pérez, L. I., & Ramírez-Montoya, M. S. (2022). Components of education 4.0 in 21st century skills frameworks: systematic review. Sustainability, 14(3), 1493.
Güder, Y., & Gürbüz, R. (2018). STEM eğitimine geçişte bir araç olarak disiplinler arası matematiksel modelleme oluşturma etkinlikleri: Öğretmen ve öğrenci görüşleri. Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(Özel Sayı), 170–198.
Gürbüz, R., Çavuş Erdem, Z., Şahin, S., Temurtaş, A., Doğan, C., Doğan, M. F., Çalık, M., & Çelik, D. (2018). Bir disiplinler arası matematiksel modelleme etkinliğinden yansımalar. Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(Özel Sayı), 1–22.
Gürbüz, R., & Doğan, M. F. (2018). Matematiksel modellemeye disiplinler arası bakış: Bir STEM yaklaşımı. In R. Gürbüz & M. F. Doğan (Eds.), Matematiksel modellemeye disiplinler arası bakış: Bir STEM yaklaşımı (s. 1–5). Pegem Akademi.
Harari, Y. N. (2018). 21. yüzyıl için 21 ders (S. Siral, Çev.). Kolektif Kitap.
Kaiser, G., & Sriraman, B. (2006). A global survey of international perspectives on modelling in mathematics education. ZDM - The International Journal on Mathematics Education, 38(3), 302–310. https://doi.org/10.1007/BF02652813
Kapur, J. N. (1988). Mathematical modelling. New Age International.
Karakaş, M. M. (2015). Ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin fen bilimlerine yönelik 21. yüzyıl beceri düzeylerinin ölçülmesi [Yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
Kertil, M. (2008). Matematik öğretmen adaylarının problem çözme becerilerinin modelleme sürecinde incelenmesi (Tez No. 221516) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Kılıç, Z. (2020). Farklı disiplinler ile ilişkilendirme bağlamında matematiksel modelleme etkinliklerinin geliştirilmesi ve uygulanması: Ortaokul öğrencileri örneklemesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi.
Lai, E. R., & Viering, M. (2012). Assessing 21st century skills: Integrating research findings. National Council on Measurement in Education.
Leikin, R. (2013). Openness and constraints associated with creativity-directed activities in mathematics for all students. In N. Amado, S. Carreira, & K. Jones (Eds.), Broadening the scope of research on mathematical problem solving (s. 387–397). Springer.
Lesh, R., & Doerr, H. M. (2003). Foundations of a models and modeling perspective on mathematics teaching, learning, and problem solving. In R. Lesh & H. M. Doerr (Eds.), Beyond constructivism (s. 3–33). Routledge.
Lesh, R., & Sriraman, B. (2005). Mathematics education as a design science. ZDM - The International Journal on Mathematics Education, 37(6), 490–505.
Lingefjärd, T. (2000). Mathematical modelling by prospective teachers [Doktora tezi, University of Georgia].
Lu, X., & Kaiser, G. (2022). Can mathematical modelling work as a creativity-demanding activity? An empirical study in China. ZDM – Mathematics Education, 54(1), 67–81.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Ortaokul matematik dersi (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. http://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx
National Research Council. (2011). Assessing 21st century skills: Summary of a workshop. National Academies Press. https://doi.org/10.17226/13215
National Research Council. (2012). Education for life and work: Developing transferable knowledge and skills in the 21st century. National Academies Press.
NCTM. (1989 ). Curriculum and evaluation standards for school mathematics. NCTM.
Nieveen, N., & Plomp, T. (2018). Curricular and implementation challenges in introducing twenty-first century skills in education. In C. A. Care, P. Griffin, & M. Wilson (Eds.), Assessment and teaching of 21st century skills (s. 259–276). Springer.
Özgüven, İ. E. (1999). Psikolojik testler. PDREM Yayınları.
Partnership for 21st Century Skills. (2009). Framework for 21st century learning. http://www.p21.org/our-work/p21-framework
Patton, M. Q. (2002 ). Qualitative research and evaluation methods (3. baskı). Sage.
Sak, U., & Maker, C. J. (2005). Divergence and convergence of mental forces in open and closed mathematical problems. International Education Journal, 6(2), 252–260.
Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. http://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/18160003_basin_aciklamasi-program.pdf
Uçak, S. (2022 ). 21. yüzyıl becerileri ve eğitim felsefesi [Doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
Voogt, J., & Roblin, N. P. (2012). A comparative analysis of international frameworks for 21st century competences: Implications for national curriculum policies. Journal of Curriculum Studies, 44(3), 299–321. https://doi.org/10.1080/00220272.2012.668938
Wang, L., Liu, Y., Li, Z., Hu, J., & Han, B. (2023). Non-probabilistic reliability-based topology optimization (NRBTO) scheme for continuum structures based on the strength constraint parameterized level set method and interval mathematics. Thin-Walled Structures, 188, 110856. https://doi.org/10.1016/j.tws.2023.110856
Wyse, D., & Dowson, P. (2009). The really useful creativity book. Routledge.
Yılmaz, N., & Korkmaz, Ö. (2025). Özel yetenekli öğrencilerle matematiksel modelleme: Deneysel bir yaklaşım. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(46), 695–729.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Matematik Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Ali Kılıç ^*
0009-0005-5085-9950
Türkiye

Ramazan Gürbüz
0000-0002-2412-5882
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

11 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 14

DOI

https://doi.org/10.18009/jcer.1694172

IZ

https://izlik.org/JA94LT62HZ

APA

Kılıç, M. A., & Gürbüz, R. (2026). Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 14. https://doi.org/10.18009/jcer.1694172

AMA

1.Kılıç MA, Gürbüz R. Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi. JCER. 2026;14. doi:10.18009/jcer.1694172

Chicago

Kılıç, Mehmet Ali, ve Ramazan Gürbüz. 2026. “Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi”. Journal of Computer and Education Research 14 (Ocak). https://doi.org/10.18009/jcer.1694172.

EndNote

Kılıç MA, Gürbüz R (01 Ocak 2026) Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi. Journal of Computer and Education Research 14

IEEE

[1]M. A. Kılıç ve R. Gürbüz, “Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi”, JCER, c. 14, Oca. 2026, doi: 10.18009/jcer.1694172.

ISNAD

Kılıç, Mehmet Ali - Gürbüz, Ramazan. “Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi”. Journal of Computer and Education Research 14 (01 Ocak 2026). https://doi.org/10.18009/jcer.1694172.

JAMA

1.Kılıç MA, Gürbüz R. Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi. JCER. 2026;14. doi:10.18009/jcer.1694172.

MLA

Kılıç, Mehmet Ali, ve Ramazan Gürbüz. “Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi”. Journal of Computer and Education Research, c. 14, Ocak 2026, doi:10.18009/jcer.1694172.

Vancouver

1.Mehmet Ali Kılıç, Ramazan Gürbüz. Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi. JCER. 01 Ocak 2026;14. doi:10.18009/jcer.1694172

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Değerli Yazarlar,

JCER dergisi 2018 yılından itibaren yayımlanacak sayılarda yazarlarından ORCID bilgilerini isteyecektir. Bu konuda hassasiyet göstermeniz önemle rica olunur.

Önemli: "Yazar adından yapılan yayın/atıf taramalarında isim benzerlikleri, soyadı değişikliği, Türkçe harf içeren isimler, farklı yazımlar, kurum değişiklikleri gibi durumlar sorun oluşturabilmektedir. Bu nedenle araştırmacıların tanımlayıcı kimlik/numara (ID) edinmeleri önem taşımaktadır. ULAKBİM TR Dizin sistemlerinde tanımlayıcı ID bilgilerine yer verilecektir.

Standardizasyonun sağlanabilmesi ve YÖK ile birlikte yürütülecek ortak çalışmalarda ORCID kullanılacağı için, TR Dizin’de yer alan veya yer almak üzere başvuran dergilerin, yazarlardan ORCID bilgilerini talep etmeleri ve dergide/makalelerde bu bilgiye yer vermeleri tavsiye edilmektedir. ORCID, Open Researcher ve Contributor ID'nin kısaltmasıdır. ORCID, Uluslararası Standart Ad Tanımlayıcı (ISNI) olarak da bilinen ISO Standardı (ISO 27729) ile uyumlu 16 haneli bir numaralı bir URI'dir. http://orcid.org adresinden bireysel ORCID için ücretsiz kayıt oluşturabilirsiniz. "

Investigating the Role of Mathematical Modeling Activities in Enhancing Creativity

Öz

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Modelleme Etkinliklerinin Yaratıcılığı Geliştirmedeki Rolünün İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster