The Examination of Expectations Regarding Mentoring Practices and Mentoring Competency of Mentor Teachers from the Perspective of Pre-Service Teachers

Öz

The mentoring process is regarded as a unique opportunity that provides pre-service teachers various professional experiences to help shape their career paths. Given that mentor teachers play a catalytic role in turning this opportunity into experiential professional value, this study aims to examine pre-service teachers’ mentoring expectations and the mentoring competency level of mentor teachers. Based on quantitative research method, this study was conducted in accordance with the general survey model that aims to reflect the current state of the population as an objective snapshot. During the determination of the research group, purposive sampling method was used to reach 205 senior-year pre-service teachers enrolled in a teaching practice course. When summarizing the results obtained using the Supervising Teacher Competency Scale from a general perspective, it was concluded that pre-service teachers’ expectations of mentoring practices were higher than the mentoring competency level of the mentor teachers. According to other findings, it was found that the mentoring expectations of pre-service teachers differed significantly by gender and GPA. Finally, mentoring competency level of mentor teachers were found to differ significantly based on the gender, department, school level, mentor teachers’ gender, and adequacy of schools’ physical facilities.

Anahtar Kelimeler

• Higher Education
• Mentoring
• Teaching Practice
• Expectations from the Mentoring Practices
• Mentoring Competency Level of Mentor Teachers

Destekleyen Kurum

None

Etik Beyan

Acknowledgment: This study was presented as an abstract paper at the 10th International Congress on Curriculum and Instruction. Author Contributions: The authors contributed equally to all stages of the study and read and approved the final version of the manuscript. Ethical Declaration: This study was conducted with the approval decision No. 32, issued at the 25th meeting of the Kafkas University Ethics Committee on December 7, 2021. Conflict of Interest: The authors declare that they have no conflict of interest with any institution or individual in relation to this study. Declaration of Generative AI Use: The ideas and analyses presented in this study are entirely the authors’ own. DeepL was used to translate the abstracts from Turkish into English.

Öğretmen Adayları Perspektifinden Mentörlük Uygulamalarından Beklentilerin ve Uygulama Öğretmeni Mentörlük Yeterliliğinin İncelenmesi

Öz

Mentörlük süreci, öğretmen adaylarına kariyer yolculuklarının şekillendirilmesi hususunda çeşitli mesleki deneyimler kazandıran eşsiz bir fırsat olarak kabul edilmektedir. Mentör öğretmenlerin bu fırsatı deneyimsel bir mesleki değere dönüştürebilme noktasında üstlendikleri katalizör rolden hareketle bu araştırma kapsamında öğretmen adaylarının mentörlük uygulamalarından beklentilerinin ve uygulama öğretmenlerinin mentörlük uygulamalarına ilişkin yeterlilik düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemini kılavuz edinen bu araştırma, evrenin mevcut durumunu objektif bir fotoğraf karesi olarak yansıtmayı hedefleyen genel tarama modeli ışığında gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubunun belirlenmesi aşamasında ise amaçsal örnekleme yönteminden yararlanılarak öğretmenlik uygulaması dersine devam eden 205 son sınıf öğretmen adayına ulaşılmıştır. Uygulama Öğretmeni Yeterlilik Ölçeği’nden yararlanılarak elde edilen sonuçların genel bir bakış açısıyla özetlenmesi durumunda; öğretmen adaylarının mentörlük uygulamalarından beklenti düzeyinin, uygulama öğretmenlerinin mentörlük yeterliliği düzeyinden daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen diğer bulguların daha özel bir bağlamda başka bir ifadeyle araştırma kapsamında belirlenen değişkenler açısından özetlenmesi durumunda ise öğretmen adaylarının mentörlük uygulamalarından beklentilerine ilişkin puanların, cinsiyet ve GANO değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır. Son olarak uygulama öğretmenleri mentörlük yeterliliğine ilişkin puanların cinsiyet, bölüm, uygulama yapılan okul kademesi, uygulama öğretmenlerinin cinsiyeti ve okulların fiziki imkanlarının yeterli olma durumu değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yükseköğretim
• Mentörlük
• Öğretmenlik Uygulaması
• Mentörlük Uygulamalarından Beklentiler
• Uygulama Öğretmeni Mentörlük Yeterliliği

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Açıklama: Bu araştırma 10. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi’nde özet bildiri olarak sunulmuştur. Yazar Katkı Oranı: Yazarlar makalenin tüm süreçlerinde eşit oranda rol almış olup çalışmanın son halini okuyarak onaylamışlardır. Etik Kurul Beyanı: Bu çalışma Kafkas Üniversitesi Etik Kurulunda 07.12.2021 tarihli 25. toplantısında alınan 32. onay kararı ile yürütülmüştür. Çatışma Beyanı: Yazarlar çalışma kapsamında herhangi bir kurum veya kişi ile çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedir. Üretken Yapay Zekâ Kullanım Beyanı: Fikirler ve analizler tamamen yazarlara aittir. Özetlerin Türkçe’den İngilizce’ye çevirisinde DeepL programından yararlanılmıştır.

Kaynakça

1. Acheson, K. A., & Gall, M. D. (1980). Techniques in the clinical supervision of teachers: Pre-service and in-service applications. Longman.
2. Altıntaş, S. & Görgen, I. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik uygulaması üzerine görüşleri (Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi örneği). Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(8), 197-208. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.7124
3. Arnold, E. (2006). Assessing the quality of mentoring: Sinking or learning to swim? ELT Journal, 60(2), 117-124. https://doi.org/10.1093/elt/cci098
4. Aslan, M. (2018). Hizmet öncesinde öğretmenlik uygulamalarını geliştirme ve değerlendirme. M. Ergün, B. Oral & T. Yazar (Eds.), Öğretmen yetiştirme sistemimiz (Dün, bugün ve yarın) içinde (ss. 537-560). Pegem Akademi Yayınları.
5. Aydın, A. & Baskan, G. A. (2005). The problem of teacher training in Turkey. Biotechnology & Biotechnological Equipment, 19(2), 191-197. https://doi.org/10.1080/13102818.2005.10817215
6. Başal, H. A., Kahraman, P. B., Uyar, R. Ö., Tabak, D. & Turan, N. (2017). Okul öncesi eğitimi öğretmen adayları, uygulama öğretmenleri, öğretim elemanları ve uygulama okulu yöneticilerinin öğretmenlik uygulaması dersine ilişkin görüşleri. Journal of Uludağ University Faculty of Education, 30(2), 389-417.
7. Beck, C., & Kosnik, C. (2000). Associate teachers in pre-service education: Clarifying and enhancing their role. Journal of Education for Teaching, 26(3), 207-224. https://doi.org/10.1080/713676888
8. Bektaş, M. & Ayvaz, A. (2012). Öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması dersinden beklentileri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 209-232.

9. Ben-Amram, M., & Davidovitch, N. (2024). Novice teachers and mentor teachers: From a traditional model to a holistic mentoring model in the postmodern era. Education Sciences, 14(2), 143-160. https://doi.org/10.3390/educsci14020143
10. Blake-Beard, S., Shapiro, M., & Ingols, C. (2021). A model for strengthening mentors: Frames and practices. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18, 6465-6478. https://doi.org/10.3390/ijerph18126465
11. Butler, B. M., & Cuenca, A. (2012). Conceptualizing the roles of mentor teachers during student teaching. Action in Teacher Education, 34(4), 296-308. https://doi.org/10.1080/01626620.2012.717012
12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları.
13. Coşkun, C. (2012). Öğretmen adaylarının uygulama öğretmenliği yeterliliklerine ilişkin görüşleri (Aydın ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi.
14. Darling-Hammond, L. (2006). Constructing 21st century teacher education. Journal of Teacher Education, 57(3), 300-314. https://doi.org/10.1177/0022487105285962
15. Eroğlu, S., Öner Armağan, F. & Bektaş, O. (2015). Fen bilimleri dersi öğrenme ortamlarının yapılandırmacı özellikler açısından değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 293-312.
16. Ersoy, Y. (2002). Bilişim çağı eşiğinde sınıf ve matematik öğretmenlerinin yeni işlevler ve roller edinmeleri. İlköğretim Online, 1(2), 52-61.
17. Gagen, L., & Bowie, S. (2005). Effective mentoring: A case for training mentors for novice teachers. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 76(7), 40-45. https://doi.org/10.1080/07303084.2005.10609312
18. Gao, X., & Benson, P. (2012). Unruly pupils in pre-service English language teachers’ teaching practicum experiences. Journal of Education for Teaching, 38(2), 127–140. https://doi.org/10.1080/02607476.2012.656440
19. Gökçe, E. & Demirhan, C. (2005). Öğretmen adaylarının ve ilköğretim okullarında görev yapan uygulama öğretmenlerinin öğretmenlik uygulaması etkinliklerine ilişkin görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 38(1), 43-71.
20. Grossman, J. B., Chan, C. S., Schwartz, S. E., & Rhodes, J. E. (2012). The test of time in school-based mentoring: The role of relationship duration and re-matching on academic outcomes. American Journal of Community Psychology, 49(1), 43-54. https://doi.org/10.1007/s10464-011-9435-0
21. Gündüz, Y. & Can, E. (2011). Öğretmenlerin eğitim sistemi ve uygulamalarına ilişkin güncel sorunları algılama düzeylerinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(4), 745-774.
22. Hawkey, K. (1997). Roles, responsibilities, and relationships in mentoring: A literature review and agenda for research. Journal of Teacher Education, 48(5), 325-335. https://doi.org/10.1177/0022487197048005002
23. Hong, J. Y. (2010). Pre-service and beginning teachers’ professional identity and its relation to dropping out of the profession. Teaching and Teacher Education, 26(8), 1530-1543. https://doi.org/10.1016/j.tate.2010.06.003
24. Karadüz, A., Eser, Y., Şahin, C. & İlbay, A. (2009). Eğitim fakültesi son sınıf öğrencilerinin görüşlerine göre öğretmenlik uygulaması dersinin etkililik düzeyi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 440-453.
25. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
26. Kelley, L. M. (2004). Why induction matters. Journal of Teacher Education, 55(5), 438-448. https://doi.org/10.1177/0022487104269653
27. Kiraz, E. (2002). Öğretmen adaylarının hizmet öncesi mesleki gelişiminde uygulama öğretmenlerinin işlevi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama Dergisi, 1(2), 183-196.
28. Kiraz, E. (2003). Uygulama Öğretmeni Yeterlilik Ölçeği: Ölçü aracı geliştirme örneği. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(4), 387-400.
29. Koç, C. & Yıldız, H. (2012). Öğretmenlik uygulamasının yansıtıcıları: Günlükler. Education and Science, 37(164), 223-236. https://doi.org/10.15390/ES.2012.1039
30. Kokkinos, C. M., & Stavropoulos, G. (2016). Burning out during the practicum: The case of teacher trainees. Educational Psychology, 36(3), 548-568. https://doi.org/10.1080/01443410.2014.955461
31. Lombardi, M. (2006). Induction and mentoring: A lifeline for the next generation of teachers [Unpublished master’s thesis]. The University of British Colombia.
32. Maandag, D. W., Deinum, J. F., Hofman, A. W., & Buitink, J. (2007). Teacher education in schools: An international comparison. European Journal of Teacher Education, 30(2), 151-173. https://doi.org/10.1080/02619760701275552
33. Maynard, T. (2000). Learning to teach or learning to manage mentors? Experiences of school-based teacher training. Mentoring and Tutoring, 8(1), 17-30. https://doi.org/10.1080/713685510
34. Mwesigwa, F., & Nakato, N. (2026). Mentorship in teacher education programs: A review of practices, outcomes, and challenges. Acta Pedagogia Asiana, 5(1), 15-29. https://doi.org/10.53623/apga.v5i1.679
35. Saka, M. (2019). Fen bilgisi öğretmenlerinin okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması derslerine yönelik değerlendirmeleri. İlköğretim Online, 18(1), 127-148.
36. Sanders, M. (2005). Effective mentoring of student teachers: A further contribution. New Zealand Journal of Teachers’ Work. 2(2), 129-135. https://doi.org/10.24135/teacherswork.v2i2.453
37. Sezen-Yüksel, N. (2017). Öğretmen adaylarının uygulama öğretmeni değerlendirmelerinin uygulama deneyimine göre incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(62), 1048-1062. https://doi.org/10.17755/esosder.293181
38. Süral, S. (2017). Sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması dersindeki uygulama öğretmenleri hakkındaki düşüncelerinin incelenmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 277-299. https://doi.org/10.33905/bseusbed.315268
39. Tuck, M. E., Palomino, K. A., Bradley, J. A., Mohr-Schroeder, M., & Bradley, L. H. (2025). A coaching-based training for underrepresented mentors in STEM. Education Sciences, 15, 289-304. https://doi.org/10.3390/educsci15030289
40. Turban, D. B., & Lee, F. K. (2007). The role of personality in mentoring relationships: Formation, dynamics, and outcomes. In B. R. Ragins & K. E. Kram (Eds.), The handbook of mentoring (pp. 21–50). Sage.
41. Ulvik, M., & Smith, K. (2011). What characterises a good practicum in teacher education? Education Inquiry, 2(3), 517-536. https://doi.org/10.3402/edui.v2i3.21997
42. Yıldırım, A. (2013). Türkiye’de öğretmen eğitimi araştırmaları: Yönelimler, sorunlar ve öncelikli alanlar. Eğitim ve Bilim, 38(169), 175-191. https://doi.org/10.15390/es.2013.1165
43. Yıldırım, R. G., Özyılmaz Akamca, G., Ellez, A. M., Karabekmez, S. & Bulut Üner, A. N., (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması derslerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 9(2), 306-316. https://doi.org/10.5961/jhes.2019.332
44. Yirci, R. (2009). Mentörlüğün eğitimde kullanılması ve okul yöneticisi yetiştirmede yeni bir model önerisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi.
45. Yirci, R., Durna, S. & Kocabaş, I. (2021). The current status of in-service trainings for teachers and expectations: Do they match? International Online Journal of Education and Teaching, 8(2), 762-777.
46. Yükseköğretim Kurulu (YÖK). (1998). Türk yükseköğretiminin bugünkü durumu. https://www.yok.gov.tr/documents/documents/68f1e0c62a976.pdf
47. Zanting, A., Verloop, N., & Vermunt, J. D. (2001). Student teachers’ beliefs about mentoring and learning to teach during teaching practice. British Journal of Educational Psychology, 71(1), 57-80. https://doi.org/10.1348/000709901158398