Eğitimde Sosyal Sürdürülebilirlik: Temel Eğitim Öğretmenlerinin Görüşlerine İlişkin Bir Durum Çalışması
Öz
Amaç: Bu araştırma, temel eğitim öğretmenlerinin sosyal sürdürülebilirlik kavramına yönelik görüşlerini, sınıf içi uygulamalarını, karşılaştıkları güçlükleri ve geliştirdikleri önerilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem ve Araçlar: Araştırma, gömülü tekli durum çalışması deseniyle tasarlanmış; veri toplama aracı olarak yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma grubu, Kırşehir il merkezinde görev yapan 10 okul öncesi öğretmeni ve 20 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler MAXQDA 2024 yazılımıyla betimsel ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; güvenirlik kapsamında iki bağımsız kodlayıcı arasındaki Cohen Kappa katsayısı .88 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Araştırmada, öğretmenlerin sosyal sürdürülebilirlik kavramına büyük ölçüde akademik düzeyde hâkim olmadığını ve kavramı çoğunlukla değerlerin korunması ile kültürel devamlılık çerçevesinde tanımladıkları ortaya konmuştur. Çalışma grubu, ölçüt örnekleme ve kolay ulaşılabilir örnekleme tekniklerinin birlikte kullanımıyla belirlenmiş; 2018 ve 2024 TYMM programlarını uygulayan öğretmenlere yer verilmiştir. Öğretmenler, sosyal sürdürülebilirliğe yönelik uygulamaların program ve ders kitapları aracılığıyla değil ağırlıklı olarak kendi bireysel çabaları ve sosyal etkinlikler aracılığıyla hayata geçirildiğini belirtmektedir. Sosyal sürdürülebilirliğin eğitim ortamlarında uygulanmasında karşılaşılan başlıca engeller arasında fırsat eşitsizliği, materyal eksikliği, veli yaklaşımından kaynaklı sorunlar ve mülteci/göçmen öğrencilerle yaşanan uyum güçlükleri öne çıkmaktadır. Öğretmenler; hizmet içi eğitim, ekonomik destek, nitelikli eğitim anlayışına sahip program, veli eğitimi ve kurumlar arası iş birliği gibi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduklarını ifade etmiştir.
Anahtar Kelimeler
Durum çalışması, öğretmen görüşleri, sosyal sürdürülebilirlik, temel eğitim, yapılandırılmış görüşme
Kaynakça
- Ak, F. E., Kaytazcı, E., Oyran, O., Kahraman, E., Mulcar, M., Akın, B., Kaplan, A. ve Memiş, E. (2024). Eğitim çalışanlarınındeğişim algıları. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8(38), 175-187.
- Ateş, H. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi ve ilkokul eğitim-öğretim programlarının çevre eğitimi ve sürdürülebilirlik perspektifinden incelenmesi. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 11(5), 871-883.
- Aydın, F. ve Türe, H. (2025). Sosyal bilgiler ders kitaplarında sürdürülebilir kalkınmanın yeri. Journal of Innovative Research inSocial Studies, 8(1), 56-98.
- Balyer, A. ve Kural, S. (2018). Öğretmenlerin eğitim sürecinde yaşanan değişimlerdeki rolleri ve bu değişimlere uyumları. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 37(1), 63-80.
- Bans-Akutey, A. ve Tiimub, B. M. (2021). Triangulation in research. Academia Letters, 2(3392), 1–7.
- Barron, P., Cord, L., Cuesta, J., Espinoza, S. A., Larson, G. ve Woolcock, M. (2025). Social sustainability and the development process: What is it, why does it matter, and how can it be enhanced? Oxford Development Studies, 1–16.
- Bashir, S., Bajwa, M. ve Rana, S. (2014). Teacher as a role model and its impact on the life of female students. International Journal of Research-Granthaalayah, 1(1), 9–20.
- Batmaz, O. (2022). Sınıf öğretmenlerinin gözünden hayat bilgisi ders kitapları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(2), 342-367.
- Bayram, F. Ö. ve Köse, T. C. (2023). Sosyal bilgiler ders kitaplarının sürdürülebilirlik bilinci açısından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(3), 500-531.
- Bilgin, R. ve Erbuğ, E. (2021). Eğitimde fırsat eşitsizliği üzerine eleştirel bir değerlendirme. International Journal of Economics Administrative and Social Sciences, 4(2), 231–239.
