Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Zuhal Çeliktürk Sezgin; İrem Arslan

doi:10.55008/te-ad.1981822

TR EN

Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin ekran kullanımına ilişkin algılarını ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir.

Yöntem: Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma, pilot uygulama, ana uygulama aşamaları izlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2025-2026 eğitim öğretim yılında Burdur il merkezindeki devlet ilkokullarında öğrenim gören 479 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler iki bağımsız örnekleme ayrılmış; AFA 260, DFA ise 219 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Sonuçlar: AFA sonucunda başlangıçta 36 maddeden oluşan ölçekten 11 madde çıkarılmış ve 25 maddeden oluşan iki faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Birinci faktör “Ekrana Yönelim ve Kontrol Güçlüğü”, ikinci faktör ise “Ekranın Olumsuz Fiziksel/Duygusal Etkileri” olarak adlandırılmıştır. İki faktör toplam varyansın %32.29’unu açıklamaktadır. DFA sonuçları iki faktörlü yapının iyi uyum verdiğini göstermiştir (χ²/df=1.16, CFI=.994, TLI=.994, RMSEA=.027). Ölçeğin Cronbach alfa katsayıları .729 ile .893 arasında değişmektedir. Bulgular, ölçeğin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinde ekran kullanımına ilişkin algıları belirlemede yapı geçerliği ve iç tutarlılık açısından kabul edilebilir psikometrik özellikler gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ekran kullanımı, ekran kullanım algısı, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, ilkokul öğrencileri

Development of Screen Usage Perception Scale: Validity and Reliability Study

Öz

Purpose: This study aimed to develop a valid and reliable measurement tool to measure the perceptions of primary school 4th grade students about screen use.

Method: In the scale development process, the stages of creating an item pool, obtaining expert opinion, pilot application, and main application were followed. The study group consists of 479 fourth-grade students studying in public primary schools in the city center of Burdur in the 2025-2026 academic year. The data were divided into two independent samples: EFA was conducted on 260 students and CFA was conducted on 219 students.

Results: As a result of EFA, 11 items were removed from the scale consisting of 36 items at the beginning, and a two-factor structure consisting of 25 items was obtained. The first and second factors were named “Screen Orientation and Control Difficulty” and “Negative Physical/Emotional Effects of the Screen” respectively. Two factors explain 32.29% of the total variance. The CFA results showed that the two-factor structure was well matched (χ²/df=1.16, CFI=.994, TLI=.994, RMSEA=.027). The Cronbach’s alpha coefficients of the scale ranged from .729 to .893. The findings indicate that the scale demonstrates acceptable psychometric properties in terms of construct validity and internal consistency for assessing fourth-grade students’ perceptions of screen use.

Anahtar Kelimeler

Screen use, perception of screen use, scale development, validity, reliability, primary school students

Kaynakça

Adelantado-Renau, M., Moliner-Urdiales, D., Cavero-Redondo, I., Beltran-Valls, M. R., Martínez-Vizcaíno, V., & Álvarez-Bueno,C. (2019). Association between screen media use and academic performance among children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatrics, 173(11), 1058–1067. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2019.3176
American Psychological Association. (2018). Perception. In APA Dictionary of psychology. 10 Haziran 2026 tarihinde https://dictionary.apa.org/perception adresinden erişildi.
Bağatarhan, T., & Siyez, D. M. (2023). The digital addiction scale for children: psychometric properties of the Turkish version. Current Psychology, 42, 19455–19465. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04675-1
Borgers, N., Sikkel, D., & Hox, J. J. (2004). Response effects in surveys on children and adolescents: The effect of number of response options, negative wording, and neutral mid-point. Quality & Quantity, 38(1), 17–33. https://doi.org/10.1023/B:QUQU.0000013236.29205.a6
Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). The Guilford Press.
Caballero-Julia, D., Martín-Lucas, J., & Andrade-Silva, L. E. (2024). Unpacking the relationship between screen use and educational outcomes in childhood: A systematic literature review. Computers & Education, 215, 105049. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105049
Carter, B., Rees, P., Hale, L., Bhattacharjee, D., & Paradkar, M. S. (2016). Association between portable screen-based media device access or use and sleep outcomes: A systematic review and meta-analysis. JAMA Pediatrics, 170(12), 1202–1208. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2016.2341
Costello, A. B., & Osborne, J. W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 10(7), 1-9. https://doi.org/10.7275/jyj1-4868
Council on Communications and Media (2016). Media use in school-aged children and adolescents. Pediatrics, 138 (5), e20162592.
Eirich, R., McArthur, B. A., Anhorn, C., McGuinness, C., Christakis, D. A., & Madigan, S. (2022). Association of screen time with internalizing and externalizing behavior problems in children 12 years or younger: A systematic review and meta-analysis. JAMA Psychiatry, 79(5), 393–405. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2022.0155

Flora, D. B., & Curran, P. J. (2004). An empirical evaluation of alternative methods of estimation for confirmatory factor analysis with ordinal data. Psychological Methods, 9(4), 466–491. https://doi.org/10.1037/1082-989X.9.4.466
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Furuncu, C., & Öztürk, E. (2020). Problemli Medya Kullanım Ölçeği Türkçe formunun geçerlik güvenirlik çalışması: Çocuklarda ekran bağımlılığı ölçeği ebeveyn formu. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(3), 535-566. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202043237
Giske, L., Vist, G. E., Baiju, N., Borge, T. C., Lidal, I. B., & Nguyen, L. (2024). Screen use and children and adolescents’ physical health assessed as musculoskeletal pain, headache and eye health: An umbrella review. Norwegian Institute of Public Health.
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2–24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
Hayton, J. C., Allen, D. G., & Scarpello, V. (2004). Factor retention decisions in exploratory factor analysis: A tutorial on parallel analysis. Organizational Research Methods, 7(2), 191–205. https://doi.org/10.1177/1094428104263675
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Kaçmaz, C., Cumurcu, B., & Çelik, O. T. (2023). Çocuklar için dijital bağımlılık ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlilik analizi. Bağımlılık Dergisi, 24(4), 495-506. https://doi.org/10.51982/bagimli.1261063
Kaiser, H. F., & Rice, J. (1974). Little Jiffy, Mark IV. Educational and Psychological Measurement, 34(1), 111–117. https://doi.org/10.1177/001316447403400115
Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. (5th ed.) Guilford Press.
Kostyrka-Allchorne, K., Cooper, N. R., & Simpson, A. (2017). The relationship between television exposure and children’s cognition and behaviour: A systematic review. Developmental Review, 44, 19-58. https://doi.org/10.1016/j.dr.2016.12.002
Li, C.-H. (2016). Confirmatory factor analysis with ordinal data: Comparing robust maximum likelihood and diagonally weighted least squares. Behavior Research Methods, 48, 936–949. https://doi.org/10.3758/s13428-015-0619-7
Lozano, L. M., García-Cueto, E., & Muñiz, J. (2008). Effect of the number of response categories on the reliability and validity of rating scales. Methodology, 4(2), 73-79. https://doi.org/10.1027/1614-2241.4.2.73
McDonald, R. P. (1999). Test theory: A unified treatment. Lawrence Erlbaum Associates.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2025a). Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bilgilendirme Raporu. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2026_02/69a16650ef0d582.640.8357_2025BILGILENDIRME_RAPORU_converted.pdf
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2025b). İlkokul 4. sınıf öğrencileri arasında yürütülen “Dijital Dünyada Ekran Kullanımı Araştırması” sonuçları açıklandı. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/www/ilkokul-4-sinifogrencileri- arasinda-yurutulen-quotdijital-dunyada-ekran-kullanimi-arastirmasiquot-sonuclari-aciklandi/icerik/3184
Muthen, B. (1984). A general structural equation model with dichotomous, ordered categorical, and continuous latent variable indicators. Psychometrika, 49(1), 115–132. https://doi.org/10.1007/BF02294210
Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
Odgers, C. L., & Jensen, M. R. (2020). Annual research review: Adolescent mental health in the digital age: Facts, fears, and future directions. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(3), 336–348. https://doi.org/10.1111/jcpp.13190
Stiglic, N., & Viner, R. M. (2019). Effects of screentime on the health and well-being of children and adolescents: A systematic review of reviews. BMJ Open, 9(1), 1-15. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2018-023191
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sınıf Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zuhal Çeliktürk Sezgin ^*
0000-0001-7015-8426
Türkiye

İrem Arslan
0009-0006-2121-0180
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

30 Haziran 2026

Kabul Tarihi

8 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.55008/te-ad.1981822

IZ

https://izlik.org/JA82BA93FK

APA

Çeliktürk Sezgin, Z., & Arslan, İ. (2026). Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 292-304. https://doi.org/10.55008/te-ad.1981822

AMA

1.Çeliktürk Sezgin Z, Arslan İ. Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TEAD. 2026;6(2):292-304. doi:10.55008/te-ad.1981822

Chicago

Çeliktürk Sezgin, Zuhal, ve İrem Arslan. 2026. “Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 6 (2): 292-304. https://doi.org/10.55008/te-ad.1981822.

EndNote

Çeliktürk Sezgin Z, Arslan İ (01 Ekim 2026) Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 6 2 292–304.

IEEE

[1]Z. Çeliktürk Sezgin ve İ. Arslan, “Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, TEAD, c. 6, sy 2, ss. 292–304, Eki. 2026, doi: 10.55008/te-ad.1981822.

ISNAD

Çeliktürk Sezgin, Zuhal - Arslan, İrem. “Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 6/2 (01 Ekim 2026): 292-304. https://doi.org/10.55008/te-ad.1981822.

JAMA

1.Çeliktürk Sezgin Z, Arslan İ. Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TEAD. 2026;6:292–304.

MLA

Çeliktürk Sezgin, Zuhal, ve İrem Arslan. “Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Ekim 2026, ss. 292-04, doi:10.55008/te-ad.1981822.

Vancouver

1.Zuhal Çeliktürk Sezgin, İrem Arslan. Ekran Kullanım Algısı Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. TEAD. 01 Ekim 2026;6(2):292-304. doi:10.55008/te-ad.1981822

Amaç ve Kapsam

Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi (TEAD)'nin amacı, ulusal ve uluslararası düzeyde Okul Öncesi ve İlkokul eğitiminde hazırlanmış bilimsel araştırmalar, incelemeler, derlemeler ve raporları akademik süzgeçten geçirdikten sonra yayımlayarak temel eğitim alanına katkı sağlamaktır.

Ayrıca eğitim bilimlerinin, milli eğitim sisteminin, okul öncesi ve ilkokul kademelerindeki eğitimin geliştirilmesi ve daha nitelikli hale gelmesinin sağlanmasına; temel eğitim alanında çalışan araştırmacıların bilimsel çalışmalarını bilimsel süreçlerden geçirerek ücretsiz yayınlamalarına; başta öğretmenler ve araştırmacılar olmak üzere temel eğitim sürecinde var olan tüm paydaşların gelişmelerine katkı sağlayacak eğitim bilimindeki gelişmeleri, yenilikleri ve eğitim araştırmalarını ücretsiz olarak takip edebilmelerine; temel eğitim alanındaki yenilik, uygulama ve bilginin paylaşılmasına olanak tanımak amaçlanmaktadır.

Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, temel eğitim alanı ile sınırlı ve bu alanın gelişmesini katkı sağlama amacında olan bir dergidir. TEAD farklı dillerde hazırlanmış olan çalışmaları da kabul ederek sadece ulusal değil uluslararası akademisyenlere de çalışmalarını temel eğitim alanındaki paydaşlara ulaştırabilme olanağını sunmaktadır. Bu yüzden ulusal bilimsel çalışmaların yanında temel eğitim alanında hazırlanmış uluslararası çalışmaların da TEAD'da yayımlanması için uluslararası düzeyde akademisyenlere derginin tanıtımı çalışmaları gerçekleştirilmektedir.

Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi’nde (TEAD) Temel Eğitim kapsamına giren tüm disiplin alanlarına ilişkin bilimsel çalışmalara yer verilir. Dergiye gönderilen çalışmaların; araştırmaya dayalı olma, alana katkı sağlama, saha uygulamalarına ilişkin öneriler ortaya koyma, güncel olma, temel eğitim alanındaki yeni ve farklı gelişmeleri irdeleme gibi özelliklere sahip olmasına dikkat edilir. Ayrıca dergide yayınlanabilecek çalışmaların daha önceden başka yayın organlarında yayınlanmamış ya da yayımlanmak üzere kabul edilmemiş olması önemlidir. Kongreler, sempozyumlar, bilimsel toplantılarda sunulan bildirilerin dergiye gönderilmesi durumunda bu organizasyonların adı, yeri, tarihi mutlaka belirtilmeli, desteklenen bir çalışma ise, ilgili kurumun adı, projenin adı, tarih, sayı ve numara bilgilerine yer verilmelidir.

Yazım Kuralları

Makale Şablonu için tıklayınız..

Hakeme Yanıt Formu için tıklayınız.

Yazım Kuralları
Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi’ne gönderilecek çalışmalar "Makale Şablonu" üzerinde hazırlanmalıdır.

Sayfa Düzeni
A4 Dikey, Kenar Boşlukları (Normal) (4 yandan 2,5cm)
Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi’nde makale sayfa sayısı veya kelime sayısı sınırlaması yoktur. Bununla birlikte, yayın kurulu çalışmanın niteliğini kaybetmeden kısaltılabileceği
yönünde görüş belirtebilir.

Font Ailesi
Times New Roman, Ana başlıklar 12, Alt başlıklar ve metin 11 punto büyüklüğünde ve satır aralığı 1,5 olarak iki yana yaslı yazılmalıdır. Paragrafların ilk satırı 0,5 cm içerden başlamalıdır. Her
çalışma sırasıyla aşağıdaki ana başlıklardan oluşmalıdır;

Başlık
Çalışmanın başlığı, içeriğini açık şekilde yansıtmalı ve kapsayıcı olmalıdır. Bağlaçlar hariç her kelimenin Baş Harfi Büyük yazılmalıdır. Başlıkta kullanılacak font Times New Roman, punto
büyüklüğü 14 olmalı ve başlık kalın yazılmalıdır. Türkçe başlığın altına İngilizce başlık yine bağlaçlar hariç her kelimenin Baş Harfi Büyük olacak şekilde aynı font ve punto büyüklüğü
kullanılarak kalın yazılmalıdır.

Öz
Çalışmanın amacını, kapsamını, yöntemini, sonuçlarını, öne çıkan yanlarını ve özgün değerini açık ve öz bir şekilde yansıtmalıdır. Öz, 180-300 kelime arasında olmalıdır. Öz başlığında
Times New Roman ve punto büyüklüğü 9 kullanılmalı ve başlık kalın yazılmalıdır. Özde yer alan alt başlıklar ve metinde font olarak Times News Roman kullanılmalı, punto büyüklüğü 9
olacak şekilde sadece alt başlıklar kalın yazılmalıdır. İngilizce öz yazılırken aynı font ve punto büyüklükleri kullanılmalıdır.

Anahtar Kelimeler
Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler çalışmanın özünü yansıtmalı ve başlıktan bağımsız olmalıdır (en az 4-8 kelime).

Giriş
Araştırma konusunun kuramsal çerçevesi ve bilimsel alan yazındaki karşılığı, araştırmanın problemi, önemi ve amaçlarına/hipotezlerine giriş kısmında yer verilmelidir.

Yöntem
Araştırmanın modeli, sınırlılıkları, örneklem/çalışma grupları, veri toplama araçları (geçerliği ve güvenirliği), veri toplama/uygulama/deney süreci, verilerin analizi, araştırmanın etik sürecine dair açıklamalara yöntem kısmında yer verilmelidir.

Bulgular
Araştırmada elde edilen bulgular; çalışmanın problemi, amacı/hipotezi ile ilişkili ve bütünlüğü koruyacak biçimde bağlantılı tablo, şekil, grafik/resimlerle açıklanmalıdır.

Tartışma, Sonuç ve Öneriler
Araştırmanın problemi, amacı/hipotezi bağlamında, elde edilen bulgular alan yazın ve yazar yorumları ile tartışılmalıdır. Sonuçlar, tartışmalar odağında ortaya çıkan temel fikirler şeklinde açıklanmalıdır. Öneriler, çalışmanın tartışma ve sonucuna uygun, alan yazına katkı sağlayacak, gelecekte yapılabilecek çalışmalara ve alandaki uygulamalara yönelik olmalıdır.

Kaynakça
Kaynakça APA 7 kaynak gösterme esasları doğrultusunda hazırlanmalıdır. Metin içi gönderme ve atıflar tam metnin diline uygun verilmelidir. Türkçe tam metin için Türkçe kaynak gösterme usul ve esasları, İngilizce tam metin için İngilizce kaynak gösterme usul ve esasları dikkate alınmalıdır. Ayrıca dipnot kullanılan makalelerde dipnota ilişkin kaynakça makale sonunda ayrıca verilmelidir.

Font ailesi Times New Roman, punto büyüklüğü 11 ve tek satır aralığı olacak şekilde verilmelidir. Girinti 4. harf altına gelecek şekilde verilmelidir.

Extended Abstract
Geniş İngilizce özet en az 750 ve en fazla 1000 kelime olmalıdır. Times New Roman fontu, 11 punto büyüklüğü ve bir satır aralığı olacak şekilde yazılmalıdır. Geniş İngilizce özette var olan
alt başlıklar metin ile aynı font ve punto büyüklüğünde olmalı ve kalın yazılmalıdır.

Tablo ve Şekiller
Tablo ve şekil başlık ve metin özellikleri şablon içerisindeki örneklerdeki yapı dikkate alınarak verilmelidir. Tablo ve şekillerden öncesine ve sonrasına 12 nk boşluk verilir. Tablo başlıkları ve içeriği Times New Roman fontu ve 11 punto büyüklüğü kullanılarak yazılır. Tablo numarası koyu yazılır.
Örn. Tablo 1. Tablo Başlığı
Şekil eğer grafik ve düzenlenebilir bir formatta ise başlık ve iç metinler Times New Roman fontu ve 11 punto büyüklüğü kullanılarak oluşturulur. Şekil numarası koyu yazılır.
Örn. Şekil 1. Şekil Başlığı

Kaynakça Yazım Örnekleri
Kitap
İnan, M. (2004). Çocuk ve spor: Çocuğum nasıl spor yapmalı? (2. baskı). Morpa Kültür Yayınları.
Metin içi gösterim: (İnan, 2004)

Kitap içi Bölüm
İnan, M. (2004). Çocukların hareket sınırlılıkları. Çocuk ve spor: Çocuğum nasıl spor yapmalı? (2. Baskı, 47-72) içinde. Morpa Kültür Yayınları.
Metin içi gösterim: (İnan, 2004)

Editörlü Kitapta Bölüm
İnan, M. (2003). Erken çocuklukta hareket gelişimi. M. Sevinç (Ed.). Gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar (s. 85-98). Morpa Kültür Yayınları.
Metin içi gösterim: (İnan, 2003)

Çeviri Kitap
Yin, R.K. (2017). Durum çalışması araştırması uygulamaları (İ. Günbayı, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal eserin basım tarihi 2011, 3.baskı)
Metin içi gösterim: (Yin, 2017)

Tek Yazarlı Makale
Akay, Y. (2019). İlkokul öğrencilerine yönelik geliştirilen duygusal farkındalık etkinliklerinin akran zorbalığını önlemede etkisi. Eğitim ve Bilim, 44(200), 205-227.doi:10.15390/EB.2019.8093 Metin içi gösterim: (Akay, 2019)

İki Yazarlı Makale
İnan, M. ve Dervent, F. (2016). Making a digital game active: Examining the responses of students to the adepted active version. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 6, 113-132. http://doi.org:/ 10.14527/pegegog.2016.007
Metin içi gösterim: (İnan ve Dervent, 2016)

Üç -Yirmi Yazarlı Makale
Esmer, E., Güven, G. ve Aydın, O. (2016). Perceptions of education faculty students on teaching methods and materials. Educational Research and Reviews, 11, 1093-1109.
Metin içi gösterim: (Esmer ve ark., 2016)

Elektronik Makale
Akay, Y. (2019). İlkokul öğrencilerine yönelik geliştirilen duygusal farkındalık etkinliklerinin akran zorbalığını önlemede etkisi. Eğitim ve Bilim, 44(200), 205-227.
http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/8093/2967 adresinden erişildi.
Metin içi gösterim: (Akay, 2019)

Tez
Töman, U. (2015). Öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme becerilerindeki gelişimin öğretim süresi boyunca incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi] Karadeniz Teknik
Üniversitesi.
Metin içi gösterim: (Töman, 2015)

Bildiri
Sakız G., Özden B. ve Aksu D. (2014). Fen derslerinde akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısına etkisi [Sözlü sunum]. XIII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Sempozyumu, Kütahya,
Türkiye.
Metin içi gösterim: (Sakız ve ark., 2014)

Web Sayfası
UNESCO. (2013). World Heritage list. http://whc.unesco.org/en/list adresinden 12 Nisan 2021 tarihinde alınmıştır.
Metin içi gösterim: (UNESCO, 2013)

Etik Kurul Onayı
Sosyal bilimlerde etik kurul, insan katılımcıların araştırma öncesinde, esnasında ve sonrasında haklarının korunmasını sağlar ve araştırma önerilerini değerlendirir. Komitenin uygun bulması durumunda etik kurul onay belgesi verilir ve buna ilişkin bir belge düzenlenir. Dergimize gönderilecek aday makaleler için;
* Etik kurul onayı gerektiren araştırma makaleleri için etik kurul onay belgesi dergi sistemine yüklenmelidir.
* Tezlerden üretilen makalelerde tez için alınan etik kurul onayının sunulması yeterlidir.
* Bireysel araştırma ve uygulama izinleri etik kurul onayı için kullanılamaz.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Yayın Etiği

Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi’ndeki yayın süreçleri, bilginin objektif ve saygın bir şekilde gelişimine ve iletimine temel oluşturmaktır. Bu bağlamda Dergimiz, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını bekler. Bu sorumluluklar açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberlere göre oluşturulmuştur.

Yazarların Etik Sorumlulukları

Yazarların etik sorumlulukları, bilimsel araştırmaların ve yayınların güvenilirliğini ve bütünlüğünü temin etmek için esaslı bir standart belirler. Bu sorumluluklar, çalışmaların özgünlüğünü, katkılarını, çıkar çatışmalarını açıkça belirtmeyi ve işbirliği yapmayı içerir; böylelikle bilimin bütünlüğünü ve okuyucuların güvenini sağlar. Bu kapsamda yazar(lar), aşağıdaki etik sorumlulukları kabul eder:
Özgünlük: Gönderilen çalışmalar tamamen özgün olmalıdır, daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olmalıdır.
Katkı: Çalışmada yazar olarak belirtilen kişiler, çalışmaya bilimsel olarak katkı sağlamış olmalıdır. İçeriğe bilimsel yönden katkı sağlamayan kişiler, çalışmada yazar olarak belirtilmemelidir.
Çıkar Çatışması: Çalışmada yer alan yazarların herhangi bir çıkar çatışması varsa bu belirtilmelidir.
Veri Sağlama: Makalenin değerlendirme sürecinde istenildiğinde, yazarlar çalışmaya ait ham verileri sunmalıdır.
İzinler: Yazarlar, kullanılan verilerin haklarına sahip olmalı, gerekli izinleri almış olmalı ve deneklerin rızasını gösteren belgeleri bulundurmalıdır.
İşbirliği: Yazarlar, gerektiğinde makale ile ilgili düzeltme veya geri çekme işlemlerinde dergi editörü ile işbirliği yapmalıdır.
Yeniden Yayınlama: Daha önce başka bir dergide yayımlanmış bir çalışma, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi’ne gönderilemez.
Yazar Değişikliği: Yazar ekleme, çıkarma veya yazar sırasını değiştirme teklif edilemez.

Yazarların etik sorumlulukları, bilimsel araştırmalarda ve yayınlarda katı bir standardı temsil eder. Bu standartlar, araştırmanın özgünlüğünü ve katkısını sağlama, çıkar çatışmalarını açıkça belirtme, veri sağlama ve kullanma süreçlerinde şeffaflık sağlama, dergi editörleriyle işbirliği yapma, yayımlanmış çalışmaların yeniden sunulmasını sınırlama ve yazar listesinde değişiklik yapma gibi konuları içerir. Bu sorumluluklar, bilimin bütünlüğünü korumak ve okuyucuların güvenini sağlamak amacıyla titizlikle takip edilmelidir. Bu etik ilkeler, bilim dünyasında güvenilirlik ve kalite standartlarını korumanın temel taşlarıdır.

Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi editör, yardımcı editörleri ve alan editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:

Tarafsız Değerlendirme: Editörler, yazıları değerlendirirken yazarların etnik kökeni, cinsiyeti, dini inançları veya politik görüşleri gibi kişisel özelliklerini dikkate almadan sadece bilimsel içeriğe odaklanmalıdır.

Çift Kör Değerlendirme: Yazıların objektif bir şekilde değerlendirilmesi için adil bir çift kör değerlendirme süreci uygulanmalıdır.

Gizlilik: Gönderilen yazılarla ilgili tüm bilgiler, yayınlanana kadar gizli tutulmalıdır.

Kalite ve Düzeltme: Editörler, derginin içeriği ve kalitesinden sorumlu olup, gerektiğinde düzeltme yayınlamalıdır.

Çıkar Çatışması: Editörler, yazarlar, diğer editörler ve hakemler arasında herhangi bir çıkar veya rekabet çatışmasına izin vermemelidir.

Hakem Atama Yetkisi: Editör, hakem atamasında tam yetkiye sahiptir ve yazıların yayımlanması ile ilgili nihai karardan sorumludur.

Gelişim: Editör, derginin sürekli gelişimini sağlamalıdır.

Karar Kriterleri: Editörler, çalışmaların önemi, özgünlüğü, geçerliliği ve anlatımın açıklığına dayanarak karar vermelidir.

Kör Hakemlik Süreci: Kör hakemlik ve değerlendirme süreci açıkça tanımlanmalı ve sapmalar önlenmelidir.

Yazar Rehberi: Yazarlar için ayrıntılı bir rehber yayınlanmalı ve düzenli olarak güncellenmelidir.

Bildirim ve Geri Dönüş: Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde geri dönüş sağlanmalıdır.

Kişisel Veri Koruma: Editörler, çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamalı ve bireylerin açık rızası belgelenmemişse çalışmayı reddetmelidir. Ayrıca, yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumakla sorumludur.

Fikri Mülkiyet Koruma: Editörler, yayınlanan makalelerin fikri mülkiyet haklarını korumalı, ihlaller durumunda dergi ve yazarların haklarını savunmalıdır. Ayrıca, makalelerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi için gerekli önlemleri almalıdır.

Şikayet Yönetimi: Editörler, yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatle incelemeli ve bu şikayetlere aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermelidir.

Politik ve Ticari Kaygılar: Dergi sahibi, yayıncı ve diğer herhangi bir politik veya ticari unsur, editörlerin bağımsız karar alma sürecini etkilemez.

Çıkar Çatışması Yönetimi
Editörler, yazarlar, hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını dikkate alarak çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlanmasını sağlamalıdır.
Editör ve yardımcı editörler, etik değerler çerçevesinde tarafsızlık, gizlilik, kalite yönetimi, çıkar çatışması yönetimi ve kişisel veri koruma gibi ilkeleri benimseyerek derginin bütünlüğünü ve güvenilirliğini sağlamakla sorumludurlar.

Hakemin Etik Sorumlulukları

Akademik yayın sürecinde temel bir unsur olan hakemler, yayınlanacak çalışmaların kalitesini ve güvenilirliğini belirlemede önemli bir role sahiptir. Bu bağlamda, hakemlerin sorumlulukları şunları kapsar:
Tarafsız Değerlendirme: Hakemler, yazıları değerlendirirken yazarların kişisel özelliklerini dikkate almadan sadece bilimsel içeriğe odaklanmalıdır.
Çıkar Çatışması: Hakemlerin, araştırma, yazarlar veya destekleyicilerle ilgili herhangi bir çıkar veya rekabet çatışması olmamalıdır.
Nesnellik: Hakemlerin kararları tarafsız ve nesnel olmalıdır.
İlgili Yayınların Belirtilmesi: Hakemler, yazarlara atıf yapılmamış fakat ilgili olan yayınları belirtmelidir.
Gizlilik ve İhlal Bildirimi: Hakemler, gönderilen yazılarla ilgili tüm bilgileri gizli tutmalı ve herhangi bir telif hakkı ihlali veya intihal durumunu editöre bildirmelidir.
Uygunluk ve Affı İsteme: Hakem, bir yazının kendi uzmanlık alanına uygun olmadığını veya hızlı değerlendirme yapamayacağını düşünüyorsa editörü bilgilendirip değerlendirme sürecinden affını istemelidir.
Uzmanlık: Hakemler, sadece kendi uzmanlık alanına giren çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Tarafsızlık ve Gizlilik: Hakemler, tarafsız ve gizlilik ilkesine uygun olarak değerlendirme yapmalıdır.

Hakemler, derginin etik kısmında tarafsızlık, nesnellik, çıkar çatışmasının olmaması, ilgili yayınların belirtilmesi, gizlilik ve ihlal bildirimi, uygunluk ve affı isteme, uzmanlık ve tarafsızlık ile gizliliğe uyumlu değerlendirme yapmalıdır.

Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşıldığında,

Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi’nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşıldığında lütfen tead@marmara.edu.tr adresine e-posta yoluyla bildiriniz.

MAKALE DEĞERLENDİRME SÜRECİ

Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi (TEAD)’ne başvurusu yapılan makaleler, yazarlardan hakemlerin ve hakemlerden ise yazarların kimliklerinin gizlendiği iki yönlü kör hakemlik süreciyle şu aşamalarda değerlendirilmektedir:

Ön İnceleme Süreci
Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi (TEAD)’ne gönderilen makalelerin editörler tarafından ön incelemesi yapılarak değerlendirilir. Bu aşamada, TEAD’nin amaç, kapsam ve yayın politikalarına uymayan, dil ve anlatım kurallarına uygun olmayan, araştırma yönteminde eksik/hata bulunan, etik ilkelere uygun olmayan, özgün olmayan ve benzerlik oranı yüksek olan makaleler reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarları, gönderim tarihinden itibaren en erken 10 gün içerisinde bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ön değerlendirmeye alınır.

Benzerlik-Özgünlük Denetimi
Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi (TEAD)’ne başvurusu yapılan makale ile yayım aşamasına gelen her makalenin benzerlik-özgünlük durumunu belirlemek amacıyla intihal denetiminden geçirilmesi zorunludur. Benzerlik-intihal denetimi yazarların dergiye makalelerini yükledikleri aşamada Dergipark sisteminin sağlamış olduğu otomatik benzerlik-intihal denetimi ile (intihal.net) ve ayrıca iThenticate programıyla editörlerce yapılır. Editörler Kurul’unca benzerlik oranı % 20’den fazla olan makaleler reddedilir.

Ön Değerlendirme
Uygun bulunan makalelerin ön değerlendirmesi için makalenin konusu ile ilgili olan alan editörüne iletilir. Alan editörüne gönderilen makale, makalede yer alacak başlıklar; girişte alanyazın, yöntem, bulgular ve yorum, tartışma-sonuç ve öneriler bölümleri, derginin kapsamı ve yayın politikaları, özgünlük ve güncellik açısından incelenir. Alan editörü, inceleme sonucunu bir rapor ile editöre bildirir. Ön değerlendirmede alan editörünce uygun bulunmayan makaleleri editör reddeder. Alan editörü, uygun bulduğu makaleler için hakem önerilerini de inceleme raporuyla editöre iletir. Bu inceleme sonucunda uygun bulunmayan çalışmalar en geç 15 gün içerisinde editör değerlendirme raporu ile birlikte yazara iade edilir. Uygun bulunan çalışmalar ise hakem değerlendirme sürecine alınır.

Hakem Süreci

Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi’ne gönderilen aday makaleler için; çalışmaların içeriğine ve hakemlerin uzmanlık alanlarına göre en az iki hakem atanır. Yazar(lar)ın görev yaptığı kuruluştan, yazar(lar)la çatışma ve çıkar birliği bulunanlardan, alanı makaleyle ilgili olmayanlardan, tez danışmanı ya da tezin jüri üyelerinden hakem atanmamasına özen gösterilir. Derginin bir sayısında aynı hakeme değerlendirmesi için bir makaleden fazla makale gönderilmez. Hakemler değerlendirdikleri çalışmalar hakkındaki hiçbir süreci ve belgeyi paylaşamazlar.

Makale Değerlendirme Ölçütleri
Hakemler makaleleri aşağıdaki ölçütlere göre değerlendirir:

Giriş: Araştırma konusunun kuramsal çerçevesi ve bilimsel alan yazındaki karşılığına, araştırmanın problemi, amaçlarına/hipotezlerine giriş kısmında yer verilip verilmediği,

Yöntem: Araştırmanın modeli, sınırlılıkları, örneklem/çalışma grupları, veri toplama araçları (geçerliği ve güvenirliği), veri toplama/uygulama/deney süreci, verilerin analizi ve araştırmanın etik sürecine dair açıklamalara yöntem kısmında yer verilip verilmediği,

Bulgular: Çalışmanın problemi, amacı/hipotezi ile ilişkili ve bütünlüğü koruyacak biçimde bağlantılı tablo, şekil, grafik/resimlerle açıklanıp açıklanmadığı.

Tartışma, Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın problemi, amacı/hipotezi bağlamında, elde edilen bulgular alan yazın ve yazar yorumları ile tartışılıp tartışılmadığı, sonuçların, tartışmalar odağında ortaya çıkan temel fikirler şeklinde açıklanıp açıklanmadığı, önerilerin, çalışmanın tartışma ve sonucuna uygun, alan yazına katkı sağlayacak, gelecekte yapılabilecek çalışmalara ve alandaki uygulamalara yönelik olup olmadığı,

Genel Değerlendirme: Aday çalışma başlığının içeriği kapsaması, Türkçe'nin kurallara uygun kullanımı, kaynak ve referansların APA 7 kurallarına uygun olarak verilmesi, çalışmanın bir bütün olarak özgünlüğü, eğitim alan yazınına ve alandaki uygulamalara sağladığı katkı hakkındaki hakem görüşünü kapsar.

Hakem Değerlendirme Süreci
Hakem değerlendirme süreci en çok 3 haftadır. Hakemin talebi doğrultusunda gerektiğinde süre uzatılabilir. Hakemlerden veya editörlerden gelen düzeltme önerilerinin yazarlar tarafından 15 gün içerisinde makale üzerinde yapılması zorunludur. Hakemler bir çalışmada yazar düzeltmelerini inceleyerek uygunluğuna karar verebilecekleri gibi gerekliyse birden çok defa yazardan düzeltme isteyebilir. Yazar istenilen düzeltme ve iyileştirme önerilerini eksiksiz, açıklayıcı ve zamanında tamamlayarak dergi sistemine yüklemelidir. Hakemlerden gelen görüşler, editör ve yardımcıları tarafından 1 hafta içerisinde incelenir. Bu inceleme sonucunda editör çalışmaya ilişkin sonucu Yayın Kuruluna iletir.

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

Editör

Bülent ÖZDEN

Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Eğitim Programları ve Öğretim, Temel Eğitim

Editör Yardımcıları

ÖB

Özlem BAŞ

Eğitim, İlköğretim

Volkan KANBUROĞLU

Okul Öncesi Eğitim, Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem

AB

Asude BALABAN DAĞAL

Eğitim, Temel Eğitim, Okul Öncesi Eğitim

İstatistik Editörü

Oktay AYDIN

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Okul Psikolojik Danışmanlığı, Özel Yetenekli Eğitimi, Eğitim Psikolojisi

Türkçe Dil Editörü

RG

Rabia GÜRBÜZ US

Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkçe Eğitimi

Aliye Nur ERCAN GÜVEN

Eğitim, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkçe Eğitimi

İngilizce Dil Editörleri

DB

Dilan BAYRAM AKÇELIK

Erken İngilizce Dilleri

ST

Selvin TIRE

Erken İngilizce Dilleri

Alan Editörleri

CW

Catherine WALTER LAAGER

Okul Öncesi Eğitim

Remzi KILIÇ

Sınıf Eğitimi, İlköğretim, Matematik Eğitimi

DA

Dursun AKSU

Eğitim, Sınıf Eğitimi, İlköğretim

ED

Esin DIBEK

Okul Öncesi Eğitim, Çocuk Gelişimi Eğitimi, Zihinsel Engelli Eğitimi, Otizm ve Spekrum Bozukluğu Eğitimi, Kapsayıcı Eğitim

BD

Banu DIKMEN ADA

Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi, Okul Öncesi Eğitim, Çocuk Gelişimi Eğitimi

Danışma Kurulu

MB

Muhammet BAŞTUĞ

Sınıf Eğitimi

Sabri SIDEKLI

Eğitim, Sınıf Eğitimi, İlköğretim

Mehmet İNAN

Temel Eğitim (Diğer), Beden Eğitimi ve Eğitim Programlarının Geliştirilmesi, Lisans ve Lisansüstü Eğitim Programlarının Akretitasyonu, Egzersiz ve Spor Bilimleri, Beden Eğitimi ve Oyun, Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi, Spor Biliminde Hareket Eğitimi, Spor Tarihi

RZ

Rengin ZEMBAT

Okul Öncesi Eğitim

HA

Hayati AKYOL

Sınıf Eğitimi, Türkçe Eğitimi