Ekolojik Sitemler Teorisi Işığında Bütünleştirme Eğitimi ve Mesleki Rol Dönüşümü

Öz

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin bütünleştirme eğitimi uygulamalarına ilişkin deneyimlerini; başlangıçtaki direnç, mesleki sorgulama ve süreç içerisindeki tutumsal gelişim bağlamında incelemektir. Fenomenolojik desende yürütülen çalışmada, Sivas ilinde görev yapan 15 sınıf öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, Bronfenbrenner’ın Ekolojik Sistemler Kuramı temelinde analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin başlangıçta yaşadıkları kaygı ve "ek yük" algısının, zamanla öğrenciyle kurulan duygusal bağ ve etik sorumluluk ekseninde bir uyum sürecine evrildiğini göstermektedir. Çalışmanın özgün katkısı; makro ve ekzo sistemlerdeki yapısal ve politik eksikliklerin (yerleştirme hataları, personel yetersizliği vb.), mikro sistemde öğretmenler tarafından geliştirilen bir "vicdani telafi mekanizması" ile aşılmaya çalışıldığını ortaya koymasıdır. Sonuç olarak, öğretmenlerin mesleki rol algılarının kronosistem (zaman) içerisinde teknik bir alışmadan ziyade, etik temelli bir tutumsal dönüşüm sergilediği belirlenmiştir. Bütünleştirme eğitiminin başarısının ise yalnızca bireysel yeterliliğe değil, sistemler arası eşgüdümün işlevselliğine bağlı olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ekolojik sistemler kuramı
• Mesleki rol dönüşümü
• Bütünleştirme eğitimi

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından finansal olarak desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma, Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Etik Değerlendirme Kurulu’nun 27.10.2025 tarihli ve E-50704946-050.04-629197 sayılı onayı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Ayrıca uygulama için Millî Eğitim Bakanlığı’nın 01.11.2025 tarihli ve MEB.TT.2025.033095.01 sayılı resmî izni alınmıştır. Çalışma sürecinde katılımcıların gizliliği ve gönüllü katılım ilkesine tam uyum sağlanmıştır.

Teşekkür

Çalışmanın uygulama aşamasında görüşme taleplerimi kabul eden sınıf öğretmenlerine ve akademik rehberliği için danışmanım Dr. Öğr. Üyesi Sümeyye MERMER ERGÜL' e teşekkür ederim.

Inclusive Education and Professional Role Transformation in the Light of Ecological Systems Theory

Öz

The aim of this study is to examine primary school teachers' experiences regarding inclusive education practices within the context of initial resistance, professional questioning, and attitudinal development over time. Conducted with a phenomenological design, the study involved semi-structured interviews with 15 primary school teachers working in Sivas. The data were analyzed based on Bronfenbrenner’s Ecological Systems Theory. Findings indicate that teachers' initial perceptions of anxiety and "additional workload" evolved into an adaptation process centered on emotional bonds and ethical responsibility. The original contribution of this study is that it demonstrates how structural and political deficiencies in the macro and exo-systems are being addressed through a "conscientious compensation mechanism" developed by teachers within the micro-system. Consequently, teachers' professional role perceptions exhibit an ethics-based attitudinal transformation over the chronosystem, rather than a mere technical adjustment. Furthermore, success in inclusive education depends on inter-systemic coordination rather than individual competence alone.

Anahtar Kelimeler

• Ecological systems theory
• Professional role transformation
• Inclusive education

Destekleyen Kurum

This research received no specific grant from any funding agency in the public, commercial, or not-for-profit sectors.

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with the approval of the Cumhuriyet University Educational Sciences Ethics Evaluation Board, dated October 27, 2025, and numbered E-50704946-050.04-629197. Additionally, official permission for the implementation was obtained from the Ministry of National Education, dated November 1, 2025, and numbered MEB.TT.2025.033095.01. Throughout the research process, full compliance with the principles of participant confidentiality and voluntary participation was ensured.

Teşekkür

I wish to express my gratitude to the primary school teachers for their participation in the interview process, and to my supervisor, Assist. Prof. Dr. Sümeyye MERMER ERGÜL, for her valuable academic mentorship.

Kaynakça

1. Arslan, M. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlik ve güvenirlik. S. Büyüköztürk (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri (s. 389-412). Ankara: Pegem.
2. Akbulut, E. ve Aküzüm, C. (2021). Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlilik algıları ile kaynaştırma eğitimine yönelik tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (39), 74-91. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2021.167
3. Atılgan, G. ve Berkant, H. G. (2017). Sınıf öğretmenlerinin bütünleştirme eğitimine yönelik yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Journal of Educational Reflections, 1(1), 13-25.
4. Avramidis, E. & Norwich, B. (2002). Teachers’ attitudes towards integration/inclusion: A review of the literature. European Journal of Special Needs Education, 17(2), 129-147. https://doi.org/10.1080/08856250210129056
5. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
6. Braun, V. & Clarke, V. (2022). Thematic analysis: A practical guide. London UK: Sage. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
7. Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4 th ed.). Sage.
8. Değirmenci Kurt, A., ve Tomul, E. (2020). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(7), 144-154.

9. Forlin, C. (2001). Inclusion: Identifying potential stressors for regular class teachers. Educational Research, 43(3), 235-245. https://doi.org/10.1080/08856257.2014.933551
10. Forlin, C. & Chambers, D. (2011). Teacher preparation for inclusive education: Increasing knowledge but raising concerns. Asia-Pacific Journal of Teacher Education, 39(1), 17-32. https://doi.org/10.1080/1359866X.2010.540850
11. Florian, L. (2014). What counts as evidence of inclusive education? European Journal of Special Needs Education, 29(3), 286-294. https://doi.org/10.1080/08856257.2014.933551
12. Gök, R. (2013). Bütünleştirme eğitimi öğrencisi bulunan ilkokul sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetiminde karşılaştıkları zorluklar ve bu zorluklarla başa çıkma yöntemleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
13. Gürgür, H. ve Hasanoğlu Yazçayır, G. (2019). Türkiye’de bütünleştirme eğitimine yönelik öğretmenlerin görüşlerine odaklanılmış lisansüstü eğitim tezlerinin sentezlenmesi: Meta-etnografik bir çalışma. Eğitimde
14. Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(2), 845-872. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.16m Houser, J. (2015). Nursing research: Reading, using, and creating evidence (3rd ed.). Jones & Bartlett Learning.
15. Ioannidi, V. (2026). Teachers' competencies for promoting inclusive education: Insights from a qualitative study in Greece and Cyprus. European Journal of Special Education Research, 12(3), 1-8. https://doi.org/10.46827/ejse.v12i3.6581
16. Karamuklu, E. S. ve Karakoç, B. (2024). Bütünleştirme öğrencisi olan sınıf öğretmenlerinin öğretimsel uyarlama çalışmalarında teknoloji/dijital içerik kullanımına ilişkin görüşleri: Sivas örneklemi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (37), 274-296. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1498739
17. Kayabaşı, Z. E. K. (2020). Teachers' opinions on inclusive education. International Journal of Psychology and Educational Studies, 7(4), 27-36. https://doi.org/10.17220/ijpes.2020.04.003
18. Lave, J. & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
19. Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. CA: Sage.
20. Morrow, S. L. (2005). Quality and trustworthiness in qualitative research in counseling psychology. Journal of Counseling Psychology, 52(2), 250-260. https://doi.org/10.1037/0022-0167.52.2.250
21. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2 nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
22. Nimante, D. & Kokare, M. (2022). Perspective of teachers on their competencies for inclusive education. Acta Paedagogica Vilnensia, 49, 8-22. https://doi.org/10.15388/ActPaed.2022.49.1
23. Öztürk, H. A., Berber, Z., Aytekin, A., Tüter, M. ve Çetin Yüce, B. (2024). Türkiye’de bütünleştirme eğitimi ve uygulamaları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(1), 300-315.
24. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4 th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage .
25. Saraç, T. ve Çolak, A. (2012). Kaynaştırma uygulamaları sürecinde ilköğretim sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüş ve önerileri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8, 13-28.
26. Sertkaya, M. F., Ar, Ö. F. ve Çıkılı, Y. (2023). Devlet okullarında ve özel okullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine ilişkin tutumlarının incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(4), 1883-1905. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2023.-1228072
27. Sharma, U., Armstrong, A. C., Merumeru, L., Simi, J. & Yared, H. (2018). Addressing barriers to implementing inclusive education in the Pacific. International Journal of Inclusive Education, 23(1), 65-78. https://doi.org/10.1080/13603116.2018.1514751
28. Soodak, L. C. & Podell, D. M. (1996). Teacher efficacy: Toward the understanding of a multi-faceted construct. Teaching and Teacher Education, 12(4), 401-411. https://doi.org/10.1016/0742-051X(95)00047-N
29. Söğüt, A. D. ve Deniz, S. (2018). Sınıf öğretmenlerinin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlamada karşılaştıkları güçlükler ve bütünleştirme uygulamalarına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 423-443. https://doi.org/10.17556/erziefd.402532
30. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. 7 Temmuz 2018 tarihli ve 30471 sayılı Resmî Gazete
31. Streubert, H. J. & Carpenter, D. R. (2011). Qualitative research in nursing: Advancing the humanistic imperative (5 th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
32. UNESCO. (2020). Global education monitoring report, 2020: Inclusion and education: All means all. Paris: UNESCO.
33. Ünal, A. M. ve Bulunuz, M. (2024). Çankırı ilinde bütünleştirme eğitimi uygulamalarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 1-38. https://doi.org/10.30855/gjes.2024.10.01.001
34. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. baskı). Ankara: Seçkin.
35. Yüksel, B., Kaçmaz, Z., Bozkurt, C. ve Yıldırım, H. (2023). Bütünleştirme öğrencileriyle ilgili öğretmenlerin yaşadıkları sorunlar. Ulusal Özgün Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 52-71.