Yazım ve Yayın İlkeleri
YENİ 21.02.2020 tarihinden itibaren TR Dizin tarafından geçerli olan etik kurul onayı gerekliliği nedeniyle 01.12.2024 tarihinden itibaren gönderilen makalelerin ETİK KURUL ONAY belgelerinin de eklenmesi gerekmektedir. Etik kurul onay belgesi olmayan makaleler değerlendirilmeye alınmamaktadır.
TR Dizin Dergi Değerlendirme Kriterleri Madde 8: “Sosyal bilimler dâhil olmak üzere tüm bilim dallarında yapılan ve etik kurul kararı gerektiren çalışmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda, izinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) yöntem bölümünde ve ayrıca makale ilk/son sayfasında yer verilmelidir. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi gereklidir.”
Derleme makaleleri için yazar(lar)dan etik kurul onayı talep edilmez. Ancak, etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalar için, onayın gerekmediği durumu makalenin son sayfasında ve yöntem bölümünde açıkça belirtilmelidir.
EDUCATIONE Dergisinde çift körleme tekniği uygulanmaktadır. EDUCATIONE Dergisine gönderilen çalışmaların daha önce yayınlanmamış olması ve hâlihazırda başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmaması gerekmektedir. Bu konuda sorumluluk tamamen yazarlara aittir. Yazar tarafından EDUCATIONE Dergisine makale takip sistemi aracılığıyla makalenin yüklenmesi yayımlanması için başvuru olarak kabul edilir. Yazılar için telif ücreti ödenmez.
EDUCATIONE Dergisinde yayımlanan/yayımlanacak yazıların, evrensel ve ülkemiz hukuk sistemine uygunluğu, intihal ve etik kurallar dahil, şekil ve içerikleriyle ilgili her türlü yasal sorumluluk, yazarına aittir. Bu konuda EDUCATIONE Dergisi yasal sorumluluk kabul etmez. Yazının makale sistemine yüklenmesi ile yazar(lar) bunu kabul etmiş sayılırlar. Derginin makale takip sistemine çalışma yüklendiği andan itibaren çalışmanın içeriğinden doğacak maddi manevi bütün yasal sorumlulukların yazarlara ait olduğu yazarlarca kabul edilmiş sayılır. EDUCATIONE Dergisine gönderilen yazılarda dergi hakemleri, editörleri gerekli görülmesi halinde düzeltme yapmak, yazıları yayımlamak ya da yayımlamamak hakkına sahiptir. EDUCATIONE Dergisine gönderilen çalışmalar editör kurulu tarafından biçim ve şekil özellikleri ile kapsam bakımından incelenir. Gerekli şartları taşımayan çalışmalar düzeltme yapılmak üzere ilgili yazarlara geri gönderilirken uygun bulunan çalışmalar değerlendirme sürecine alınır.
EDUCATIONE Dergisi, akademik dergilerin yayınlanmasında kritik bir adım olan dış değerlendirme sürecini de benimsemektedir. Bir yazar çalışmasını sunduktan sonra, çalışma dergiyle ilişkisi olmayan bir uzman ekibi tarafından incelenir. Bu dış değerlendirme süreci, araştırmanın yüksek kalitede olduğunu ve akademik toplumun standartlarını karşıladığını garanti etmek açısından önemlidir. Genellikle, hakemler araştırmanın içeriği, metodolojisi ve önemi hakkında geri bildirim sağlar ve yazar bu geri bildirime dayanarak çalışmasını düzeltmek ve yeniden sunmak için bir fırsat verilir. Dış değerlendirme süreci anonim olarak yürütülür, tarafsızlık ve objektiflik sağlanır.
Bilimsel değerlendirme sürecine giren makaleler, alanında uzman iki hakeme gönderilir.
Değerlendirme sürecindeki makaleler,
Her iki hakem tarafından “yayımlanabilir” raporu verildiği takdirde yayımlanır.
Hakemlerden biri ya da her ikisinin “düzeltilerek yayımlanabilir” raporu vermesi durumunda ilgili çalışma hakem/hakemlerin belirtmiş olduğu düzeltmeleri yapmak üzere yazarlara geri gönderilir.
Hakemlerden biri “yayımlanabilir” diğeri “yayımlanamaz” raporu vermesi durumunda ilgili çalışmalar üçüncü bir hakeme gönderilir ve bu hakemin raporu doğrultusunda değerlendirme süreci şekillendirilir.
Yayın Etiği Beyanı
Gönderilen tüm makaleler orijinal, yayınlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmamalıdır. Her bir makale editörlerden biri ve en az iki hakem tarafından çift kör değerlendirmeden geçirilir. İntihal, duplikasyon, sahte yazarlık/inkar edilen yazarlık, araştrma/veri fabrikasyonu, makale dilimleme, dilimleyerek yayın, telif hakları ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesi, etik dışı davranışlar olarak kabul edilir. Kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Buna yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de dahildir.
Araştırma Etiği
Dergi araştırma etiğinde en yüksek standartları gözetir ve aşağıda tanımlanan uluslararası araştırma etiği ilkelerini benimser. Makalelerin etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır.
- Araştırmanın tasarlanması, tasarımın gözden geçirilmesi ve araştırmanın yürütülmesinde, bütünlük, kalite ve şeffaflık ilkeleri sağlanmalıdır.
- Araştırma ekibi ve katılımcılar, araştırmanın amacı, yöntemleri ve öngörülen olası kullanımları; araştırmaya katılımın gerektirdikleri ve varsa riskleri hakkında tam olarak bilgilendirilmelidir.
- Araştırma katılımcılarının sağladığı bilgilerin gizliliği ve yanıt verenlerin gizliliği sağlanmalıdır. Araştırma katılımcıların özerkliğini ve saygınlığını koruyacak şekilde tasarlanmalıdır.
- Araştırma katılımcıları gönüllü olarak araştırmada yer almalı, herhangi bir zorlama altında olmamalıdırlar.
- Katılımcıların zarar görmesinden kaçınılmalıdır. Araştırma, katılımcıları riske sokmayacak şekilde planlanmalıdır.
- Araştırma bağımsızlığıyla ilgili açık ve net olunmalı; çıkar çatışması varsa belirtilmelidir.
- Deneysel çalışmalarda, araştırmaya katılmaya karar veren katılımcıların yazılı bilgilendirilmiş onayı alınmalıdır. Çocukların ve vesayet altındakilerin veya tasdiklenmiş akıl hastalığı bulunanların yasal vasisinin onayı alınmalıdır.
- Çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluşta gerçekleştirilecekse bu kurum ya da kuruluştan çalışma yapılacağına dair onay alınmalıdır.
- İnsan öğesi bulunan çalışmalarda, “yöntem” bölümünde katılımcılardan “bilgilendirilmiş onam” alındığının ve çalışmanın yapıldığı kurumdan etik kurul onayı alındığı belirtilmesi gerekir.
Yazarların Sorumluluğu
Makalelerin bilimsel ve etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır. Yazar makalenin orijinal olduğu, daha önce başka bir yerde yayınlanmadığı ve başka bir yerde, başka bir dilde yayınlanmak üzere değerlendirmede olmadığı konusunda teminat sağlamalıdır. Uygulamadaki telif kanunları ve anlaşmaları gözetilmelidir. Telife bağlı materyaller (örneğin tablolar, şekiller veya büyük alıntılar) gerekli izin ve teşekkürle kullanılmalıdır. Başka yazarların, katkıda bulunanların çalışmaları ya da yararlanılan kaynaklar uygun biçimde kullanılmalı ve referanslarda belirtilmelidir.
Gönderilen makalede tüm yazarların akademik ve bilimsel olarak doğrudan katkısı olmalıdır, bu bağlamda “yazar” yayınlanan bir araştırmanın kavramsallaştırılmasına ve dizaynına, verilerin elde edilmesine, analizine ya da yorumlanmasına belirgin katkı yapan, yazının yazılması ya da bunun içerik açısından eleştirel biçimde gözden geçirilmesinde görev yapan birisi olarak görülür. Yazar olabilmenin diğer koşulları ise, makaledeki çalışmayı planlamak veya icra etmek ve / veya revize etmektir. Fon sağlanması, veri toplanması ya da araştırma grubunun genel süpervizyonu tek başına yazarlık hakkı kazandırmaz. Yazar olarak gösterilen tüm bireyler sayılan tüm ölçütleri karşılamalıdır ve yukarıdaki ölçütleri karşılayan her birey yazar olarak gösterilebilir. Yazarların isim sıralaması ortak verilen bir karar olmalıdır. Tüm yazarlar yazar sıralamasını Telif Hakkı Anlaşması Formunda imzalı olarak belirtmek zorundadırlar.
Yazarlık için yeterli ölçütleri karşılamayan ancak çalışmaya katkısı olan tüm bireyler “teşekkür / bilgiler” kısmında sıralanmalıdır. Bunlara örnek olarak ise sadece teknik destek sağlayan, yazıma yardımcı olan ya da sadece genel bir destek sağlayan, finansal ve materyal desteği sunan kişiler verilebilir.
Bütün yazarlar, araştırmanın sonuçlarını ya da bilimsel değerlendirmeyi etkileyebilme potansiyeli olan finansal ilişkiler, çıkar çatışması ve çıkar rekabetini beyan etmelidirler. Bir yazar kendi yayınlanmış yazısında belirgin bir hata ya da yanlışlık tespit ederse, bu yanlışlıklara ilişkin düzeltme ya da geri çekme için editör ile hemen temasa geçme ve işbirliği yapma sorumluluğunu taşır.
Editör ve Hakem Sorumlulukları
Baş editör, makaleleri, yazarların etnik kökeninden, cinsiyetinden, cinsel yöneliminden, uyruğundan, dini inancından ve siyasi felsefesinden bağımsız olarak değerlendirir. Yayına gönderilen makalelerin adil bir şekilde çift taraflı kör hakem değerlendirmesinden geçmelerini sağlar. Gönderilen makalelere ilişkin tüm bilginin, makale yayınlanana kadar gizli kalacağını garanti eder. Baş editör içerik ve yayının toplam kalitesinden sorumludur. Gereğinde hata sayfası yayınlamalı ya da düzeltme yapmalıdır.
Baş editör; yazarlar, editörler ve hakemler arasında çıkar çatışmasına izin vermez. Hakem atama konusunda tam yetkiye sahiptir ve Dergide yayınlanacak makalelerle ilgili nihai kararı vermekle yükümlüdür.
Hakemlerin araştırmayla ilgili, yazarlarla ve/veya araştırmanın finansal destekçileriyle çıkar çatışmaları olmamalıdır. Değerlendirmelerinin sonucunda tarafsız bir yargıya varmalıdırlar. Gönderilmiş yazılara ilişkin tüm bilginin gizli tutulmasını sağlamalı ve yazar tarafında herhangi bir telif hakkı ihlali ve intihal fark ederlerse editöre raporlamalıdırlar. Hakem, makale konusu hakkında kendini vasıflı hissetmiyor ya da zamanında geri dönüş sağlaması mümkün görünmüyorsa, editöre bu durumu bildirmeli ve hakem sürecine kendisini dahil etmemesini istemelidir.
Değerlendirme sürecinde editör hakemlere gözden geçirme için gönderilen makalelerin, yazarların özel mülkü olduğunu ve bunun imtiyazlı bir iletişim olduğunu açıkça belirtir. Hakemler ve yayın kurulu üyeleri başka kişilerle makaleleri tartışamazlar. Hakemlerin kimliğinin gizli kalmasına özen gösterilmelidir. Bazı durumlarda editörün kararıyla, ilgili hakemlerin makaleye ait yorumları aynı makaleyi yorumlayan diğer hakemlere gönderilerek hakemlerin bu süreçte aydınlatılması sağlanabilir.
İntihal Politikası
Yazarlar, tamamen özgün çalışmalar yazdıklarından ve başkalarının çalışmalarını ve/veya sözlerini kullanmışlarsa, bunların uygun şekilde alıntılandığından veya kaynak gösterildiğinden emin olmalıdır.
EDUCATIONE Dergisine gönderilen tüm makalelerde makale ile birlikte intihal raporu ve etik kurul izin belgesinin bulunması gerekmektedir. Benzerlik raporu ve etik kurul izin belgesi olmayan makaleler doğrudan reddedilir. Makalelerin benzerlik oranının %20'nin üzerinde olmaması gerekmektedir. Benzerlik oranı %20’nin üzerinde olan makaleler hakem sürecine girmeden yazara iade edilir.
Yapay Zeka ve Yayın Etiği Politikası
EDUCATIONE, bilimsel yayıncılıkta etik ilkeleri, akademik dürüstlüğü ve şeffaflığı esas almaktadır. Dergi, yayın süreçlerinde COPE (Committee on Publication Ethics) ilkelerini benimsemekte ve yapay zeka destekli teknolojilerin kullanımına ilişkin aşağıdaki politikayı uygulamaktadır.
1. Yapay Zeka Kullanımı
Yazarlar; makale yazımı, dil düzenleme, çeviri, biçimsel iyileştirme, veri organizasyonu veya analiz süreçlerinde kullandıkları üretken yapay zekâ araçlarını (ör. Grammarly, Gemini, Copilot vb.) açık şekilde beyan etmekle yükümlüdür.
Yapay zeka araçları bilimsel çalışmalarda destekleyici araç olarak kullanılabilir. Ancak çalışmanın özgün bilimsel katkısı, yöntemsel kararları, bulguların yorumlanması ve tüm akademik/etik sorumluluğu yazarlara aittir.
Yapay zeka araçları yazar olarak gösterilemez; çünkü bilimsel, etik ve hukuki sorumluluk taşımazlar.
Yapay zeka kullanılması durumunda, kullanılan aracın adı, sürümü ve kullanım amacı açık şekilde belirtilmelidir. Örneğin:
“Bu çalışmada dil düzenlemesi amacıyla Grammarly kullanılmıştır. Tüm içerik yazarlar tarafından gözden geçirilmiş ve onaylanmıştır.”
YZ destekli görsel, tablo, grafik veya benzeri içeriklerin kullanılması durumunda ilgili araç ve üretim süreci açık şekilde belirtilmelidir.
2. Yayın Etiği İlkeleri
Dergiye gönderilen tüm çalışmalar özgünlük, akademik dürüstlük, bilimsel etik, şeffaflık ilkeleri doğrultusunda değerlendirilir.
Makaleler benzerlik tespit yazılımları aracılığıyla incelenir. Gerektiğinde editör kurulu ek etik inceleme talep edebilir.
Yazarlar; çıkar çatışması beyanlarını, etik kurul izinlerini, yazar katkı oranlarını makalelerinde açık şekilde belirtmekle yükümlüdür.
Hakemlik süreci gizlilik, tarafsızlık ve akademik etik ilkeleri doğrultusunda yürütülür.
3. Yapay Zekanın Yanlış veya Bildirilmemiş Kullanımı
Bildirilmeyen yapay zeka kullanımı, yanıltıcı içerik üretimi veya yapay zeka tarafından oluşturulan içeriğin insan üretimi gibi sunulması etik ihlal olarak değerlendirilir.
Bu tür durumlarda dergi; makaleyi reddetme, değerlendirme sürecini durdurma, yayımlanmış çalışmayı geri çekme haklarını saklı tutar. Süreçler COPE yönergeleri doğrultusunda yürütülür.
4. Ön Kontrol ve Şeffaflık
Yazarlar, çalışmalarını göndermeden önce olası etik riskleri değerlendirmek amacıyla çeşitli yapay zekâ tespit araçlarından yararlanabilirler. Ancak bu araçların sonuçları kesin kanıt niteliği taşımamakta olup nihai değerlendirme editör kurulu tarafından yapılmaktadır.
24 Haziran 2026
Sayfa
1-30
