Derleme

Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme

Cilt: 13 Sayı: 2 5 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, kaynak metin ile erek metin arasındaki ilişkinin çeviri kuramları bağlamında nasıl tanımlandığını ve çeviri sürecinde ortaya çıkan dönüşüm olgusunun hangi kuramsal temellere dayandığını incelemektedir. Çeviribilim alanında uzun süre hâkim olan kaynak metin merkezli yaklaşımlar, çeviri sürecini büyük ölçüde biçimsel ve anlamsal eşdeğerlik ölçütleri üzerinden değerlendirmiştir. Ancak çeviri kuramlarının gelişimiyle birlikte bu anlayış sorgulanmış; çevi-ri, kültürel, iletişimsel ve işlevsel boyutları olan çok katmanlı bir eylem olarak ele alınmaya başlanmıştır. Çalışma, nitel bir yaklaşım benimseyen kuramsal bir derleme ve tartışma niteliği taşımaktadır. Dinamik eşdeğerlik yaklaşımı, anlamsal ve iletişimsel çeviri ayrımı ile Skopos Kuramı çerçevesinde, çeviri sürecinde ortaya çıkan dönüşümün çevirmenin keyfi tercihlerinin sonucu olmadığı; dilsel, kültürel ve işlevsel etkenlerin doğal bir sonucu olduğu savunulmakta-dır. Görsel-işitsel çeviri bağlamında sunulan örnekleyici açıklamalar ise dönüşümün özellikle altyazı çevirisinde kaçınılmaz ve işlevsel bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma insan veya hayvan denekler üzerinde yürütülmemiştir. Etik kurul izni getirmemektir.

Teşekkür

Bu çalışmanın hazırlanma sürecindeki değerli katkı ve yönlendirmelerinden dolayı danışmanım Prof. Dr. Aylin Seymen'e teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Berk Albachten, Ö., & Meriç, A. (2005). Kaynak ve erek metinler arasındaki çizgide çeviri stratejileri. Çe-viribilim ve Uygulamaları, (15), 27-44. https://acikerisim.mu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12809/7706 sayfasından erişilmiştir.
  2. Díaz Cintas, J., & Remael, A. (2007). Audiovisual translation: Subtitling. Manchester: St. Jerome Pub-lishing.
  3. Ece, A. (2013). Erek – Odaklı Kuram, Skopos Kuramı ve bağıntı kuramı bağlamında çeviri eğitimi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi,26(26), 49-58. https://izlik.org/JA55CR58HY
  4. Haldan, A. (2018). Skopos Kuramı, çeviri edinci ve çeviribilim öğrencilerinin teknoloji kullanımları üzerine bir değerlendirme. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,2(2),101-112. https://doi.org/10.30561/sinopusd.488662
  5. Kara, S. V. (2007). Diplomasi metinleri çevirisi örneğinde kaynak metin – erek metin bağıntısı. Dil ve Ede-biyat Dergisi, 4 (1), 49-67. https://izlik.org/JA64GB33WZ
  6. Newmark, P. (1988). A textbook of translation. New York: Prentice Hall International.
  7. Nida, E. A. (1964). Toward a science of translating. Leiden: E. J. Brill.
  8. Özyön, A. (2014). Çeviri sürecine kaynak metin odaklı yaklaşım. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 2(2), 17-24. https://izlik.org/JA57KD74TW

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

5 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2026

Kabul Tarihi

3 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Tunçel, A., & Seymen, A. (2026). Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 13(2), 107-125. https://doi.org/10.51725/etad.1897969
AMA
1.Tunçel A, Seymen A. Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme. ETAD/JRES. 2026;13(2):107-125. doi:10.51725/etad.1897969
Chicago
Tunçel, Aslı, ve Aylin Seymen. 2026. “Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme”. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13 (2): 107-25. https://doi.org/10.51725/etad.1897969.
EndNote
Tunçel A, Seymen A (01 Ekim 2026) Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13 2 107–125.
IEEE
[1]A. Tunçel ve A. Seymen, “Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme”, ETAD/JRES, c. 13, sy 2, ss. 107–125, Eki. 2026, doi: 10.51725/etad.1897969.
ISNAD
Tunçel, Aslı - Seymen, Aylin. “Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme”. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi 13/2 (01 Ekim 2026): 107-125. https://doi.org/10.51725/etad.1897969.
JAMA
1.Tunçel A, Seymen A. Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme. ETAD/JRES. 2026;13:107–125.
MLA
Tunçel, Aslı, ve Aylin Seymen. “Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme”. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, c. 13, sy 2, Ekim 2026, ss. 107-25, doi:10.51725/etad.1897969.
Vancouver
1.Aslı Tunçel, Aylin Seymen. Kaynak Metin ile Erek Metin Arasındaki İlişki: Çeviride Dönüşümün Kaçınılmazlığı Üzerine Bir Değerlendirme. ETAD/JRES. 01 Ekim 2026;13(2):107-25. doi:10.51725/etad.1897969