An Examination of Postgraduate Theses on Out-of-School Learning Environments in Türkiye

Öz

This study aims to examine trends in graduate theses, prepared in Türkiye between 2012 and 2026, on Out-of-School Learning Environments (OSLE). Data were analyzed using content analysis after applying document analysis to the full-text theses available at the CoHE National Thesis Center. According to the research findings, 65% of the theses were produced in 2022 or later and focused on Science Education. In terms of methodological preferences, experimental designs were prominent in quantitative research, case studies in qualitative research, and explanatory designs in mixed-methods studies. In sample selection, the criterion sampling method was adopted, and student groups of fewer than 100 were generally preferred. In qualitative studies, observation, interviews, and document analysis are common; in quantitative research, achievement tests, scales, and predictive analyses are prevalent. The study presents the academic body of knowledge in the field of OSLE from a holistic perspective, offering a methodological and thematic framework for future research.

Anahtar Kelimeler

• Out of school learning environment
• Postgraduate theses
• Research trends
• Content analysis

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with the approval of the Gazi University Ethics Committee, dated January 05, 2024 and numbered E.844288.

Türkiye’de Okul Dışı Öğrenme Ortamları ile İlgili Yapılmış Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de 2012-2026 yılları arasında Okul Dışı Öğrenme Ortamları (ODÖO) üzerine hazırlanan lisansüstü tezlerin araştırma eğilimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. YÖK Ulusal Tez Merkezi’ndeki tam metinlere doküman analizi uygulanarak veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre; tezlerin %65’i 2022 ve sonrasında üretilmiş olup, Fen Bilgisi Eğitimi alanında yoğunlaşmıştır. Yöntemsel tercihlerde; nicel araştırmalarda deneysel desenler, nitel çalışmalarda durum çalışması, karma yöntemlerde ise açıklayıcı sıralı desen öne çıkmaktadır. Örneklem seçiminde ölçüt örnekleme yöntemi benimsenmiş, genellikle 100’ün altındaki öğrenci grupları tercih edilmiştir. Nitel çalışmalarda gözlem, görüşme ve doküman incelemesi; nicel araştırmalarda ise başarı testleri, ölçekler ve kestirimsel analizler yaygındır. Çalışma, ODÖO alanındaki akademik birikimi bütüncül bir bakış açısıyla ortaya koyarak, gelecekteki araştırmalar için metodolojik ve tematik bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Okul dışı öğrenme ortamları
• Lisansüstü tezler
• Araştırma eğilimleri
• İçerik analizi

Etik Beyan

Bu çalışma Gazi Üniversitesi Etik Komisyonunun 05.01.2024 tarih ve E.844288 sayılı onayı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

1. Aydın, F. (2020). Coğrafya öğretiminde okul dışı öğrenme ortamları. Ü. Ünaldı (Ed.), Coğrafya öğretimi II (s. 29-44). Ankara: Pegem Akademi.
2. Azevedo, N. H., O’Neill, D., Kelly, R., McCormack, O., Järvinen-Taubert, J., & Valtonen, P. (2025). Redefining learning spaces: a pedagogical approach to sustainability education outside the classroom. Journal of Adventure Education and Outdoor Learning, 1–29. https://doi.org/10.1080/14729679.2025.2542841
3. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274. https://izlik.org/JA98FN96XR
4. Başaran, Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(47), 480-495. https://doi.org/10.16992/ASOS.12368
5. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün, S. Beşir, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
6. Creswell, J. W. (2015). 30 Essential skills for the qualitative researcher. Thousand Oaks, California: SAGE.
7. Creswell, J. W. (2017). Research design qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (S. B. Demir, Çev.). Ankara: Eğiten Kitap.
8. Creswell, J. W. (2020). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (H. Ekşi, Çev.). İstanbul: Eğitim Danışmanlığı ve Araştırma Merkezi, EDAM.

9. Creswell, J. W. (2021). Karma yöntem araştırmalarına giriş (M. Sözbilir, Çev.). Ankara: Pegem Akademi. Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı: Nicel, nitel ve karma yöntem yaklaşımları (E. Karadağ, Çev.). Ankara: Nobel.
10. Creswell, J. W. ve Plano Clark, V. L. (2007). Design and conducting mixed methods reserch. Thousand Oaks, California: Sage.
11. Çalışkan, H. ve Yıldırım, Y. (2022). Okul dışı ortamlarda değerler eğitimi. Ankara: Pegem Akademi.
12. Delen, İ., Özüdoğru, F., Şen, S., & Biasutti, M. (2026). The Impact of Out-of-School Learning on Academic Achievement in Elementary and Secondary Education: A Meta-Analysis. Sustainability, 18(3), 1437. https://doi.org/10.3390/su18031437
13. Demircioğlu, G. ve Aslan, A. (2018). A review on Turkish graduate studies performed on out-of school learning environments. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 8:16. https://izlik.org/JA83ZP72JW
14. Dere, F., & Çifçi, T. (2022). Problems preschool teachers encounter in the use of out-of-school learning environments. Journal of Innovative Research in Teacher Education, 3(2), 76-93. https://doi.org/10.29329/jirte.2022.464.2
15. Eğe, E. F., Temel, H., & Üzel, D. (2025). Trends in research on out-of-school learning environments in mathematics education: A systematic review. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 27(2), 802-823. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1659445
16. Eshach, H. (2007). Bridging in school and out of school learning: Formal, non-formal and informal education. Journal of science education and technology, 16(2): 171-190. https://doi.org/10.1007/s10956-006-9027-1
17. Flick, U. (Eds.) (2022). The SAGE handbook of qualitative research design. SAGE. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. ve Hyun, H. H. (2011). How to desing and evaluate research in education. The McGraw-Hill Companies.
18. Glesne, C. (2013). Nitel araştırmaya giriş (A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu, Çev.). Ankara: Anı.
19. Karasar, N. (2004). Araştırmalarda rapor hazırlama. Ankara: Nobel.
20. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri kavramlar ilkeler teknikler. Ankara: Nobel Akademi. Küçükoğlu, A. ve Kaya, H. İ. (Ed.). (2020). Kuramdan uygulamaya okul dışı öğrenme ortamları. Ankara: Pegem Akademi.
21. Laçin Şimşek, C. (Ed.) (2020). Fen öğretiminde okul dışı öğrenme ortamları. Ankara: Pegem Akademi.
22. Maxwell, J. A. (2018). Nitel araştırma tasarımı-etkileşimli bir tasarım-qualitative research design-an interactive approach (M. Çevikbaş, Çev.). Ankara: Nobel Akademi.
23. Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma yöntemleri-qualitative research: A guide to design and implementation (S. Turan, Çev.). Ankara: Nobel Akademi.
24. Metin, M., Oker, E. ve Saylan Kırmızıgül, A. (2022). The investigation of the research on out-of-school learning activities in Turkey: a systematic review. Journal of Science Learning, 5(3):509-519. https://doi.org/10.17509/jsl.v5i3.45460
25. Neher-Asylbekov, S., & Wagner, I. (2023). Modelling of interest in out-of-school science learning environments: a systematic literature review. International Journal of Science Education, 45(13), 1074–1096. https://doi.org/10.1080/09500693.2023.2185830
26. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3. Baskı). Thousand Oaks, CA: Sage.
27. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
28. Seker, F., &Balcin, M. D. (2022). A Bibliometric Analysis of out of School Learning Environments: Science Mapping. Journal of Education in Science Environment and Health, 8(4), 307-319. https://doi.org/10.55549/jeseh.1193605
29. Stake, R. E. (1995). The art of case study research. Thousand Oaks, CA: Sage.
30. Şahin, A., & Asal Özkan, R. (2023). 2010-2022 yılları arasında okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 70-81. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1282463
31. Şen, A. İ. (Ed.). (2021). Okul dışı öğrenme ortamları. Ankara: Pegem Akademi.
32. Şen, A. İ. (Ed.). (2023). Etkinliklerle okul dışı öğrenme ortamları. Ankara; Pegem Akademi.
33. Şentürk Kara, E. (2021). A’dan Z’ye görüşme/nitel araştırmalarda veri toplama yöntemi-teori-uygulama. Ankara: Nobel Akademi.
34. Şimşek, A. ve Kaymakçı, S. (Ed.) (2015). Okul dışı sosyal bilgiler öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
35. Tekindal, S. (2021). Nicel, nitel, karma yöntem araştırma desenleri ve istatistik tasarımı ve yürütülmesi-eğitim, psikoloji ve sosyoloji alanları için. Ankara: Nobel Akademi.
36. Yağar, F. ve Dökme, S. (2018). Nitel araştırmaların planlanması: araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9. https://izlik.org/JA23JS34AK
37. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
38. Yin, R. K. (2009). Case study research: Desing and method (4. Baskı). Thousand Oaks, CA: Sage.
39. Yin, R. K. (2017). Durum çalışması araştırması uygulamaları (İ. Günbayı, Çev.). Ankara: Nobel Akademi.