Araştırma Makalesi

Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması

Cilt: 14 24 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin yapay zekaya yönelik tutumlarına ilişkin ölçeğin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma ölçek geliştirme çalışması olup Çanakkale ili Biga ilçesi ortaokullarının 332 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Konu ile ilgili alan yazın incelemesi sonucunda uzman görüşleri ile birlikte 41 maddelik pilot ölçek hazırlanmıştır. Ölçeğin faktör analizi için ne derece uygun olduğunu belirlemek amacıyla yürütülen KMO katsayı değeri ve Barlett küresellik testinden anlamlı sonuçlar elde edilince açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda 3 faktörlü varyansın % 53,19‘sunu açıklayan ve 24 maddelik nihai bir ölçek elde edilmiştir. Ölçeğin birinci faktörü “Yapay Zeka Kaygısı”, ikinci faktörü “Yapay Zekaya Yönelik Tutum” ve üçüncü faktörü “Yapay Zeka Kullanımına Yönelik Etik ve Farkındalık” olarak isimlendirilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi ile elde edilen ölçek formu değerlendirilmiş ve model doğrulanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular ışığında geliştirilen ölçeğin, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin yapay zekaya yönelik tutumlarını ortaya çıkarmak amacıyla kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yapay zeka, ortaokul öğrencileri, tutum, ölçek geliştirme

Etik Beyan

Etik Kurul Belgesi Etik Kurul Komisyon Adı: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurul Başkanlığı Etik Kurul Belge Tarihi: 16/01/2026 Etik Kurul Belgesi Sayı ve Numara: 79/85

Kaynakça

  1. Asiegbu, I. F., Powei, D. M., & Iruka, C. H. (2012). Consumer attitude: Some reflections on its concept, trilogy, relationship with consumer behavior, and marketing implications. European Journal of Business and Management, 4(13), 38-50.
  2. Ayeni, T. J., Durotoye, E. O. & Eriabie, S. (2024, April). Adoption of artificial intelligence for fraud detection in deposit money banks in Nigeria. In 2024 International Conference On Science, Engineering and Business for Driving Sustainable Development Goals (SEB4SDG) (pp. 1-5). IEEE.
  3. Becker, S. A., Brown, M., Dahlstrom, E., Davis, A., DePaul, K., Diaz, V. & Pomerantz, J. (2018). Horizon report 2018 higher education edition brought to you by EDUCAUSE (pp. 1-54). EDUCAUSE.
  4. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32(32), 470-483.
  5. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (24. baskı). Pegem Akademi.
  6. Boden, M. A. (2018). Artificial intelligence: A very short introduction. Oxford University Press.
  7. Bozkurt, A. (2023). ChatGPT, üretken yapay zeka ve algoritmik paradigma değişikliği. Alanyazın, 4(1), 63-72. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1283282
  8. Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8, 75264–75278. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.2988510
  9. Chiu, T. K. F., Moorhouse, B. L., Chai, C. S. & Ismailov, M. (2023). Teacher support and student motivation to learn with Artificial Intelligence (AI) based chatbot. Interactive Learning Environments. https://doi.org/10.1080/10494820.2023.2172044
  10. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education. Routledge.

Kaynak Göster

APA
İmer Çetin, N., Tınmaz, S., Timur, B., & Timur, S. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması. Journal of Computer and Education Research, 14. https://doi.org/10.18009/jcer.1891301
AMA
1.İmer Çetin N, Tınmaz S, Timur B, Timur S. Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması. JCER. 2026;14. doi:10.18009/jcer.1891301
Chicago
İmer Çetin, Nagihan, Sebahattin Tınmaz, Betül Timur, ve Serkan Timur. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması”. Journal of Computer and Education Research 14 (Temmuz). https://doi.org/10.18009/jcer.1891301.
EndNote
İmer Çetin N, Tınmaz S, Timur B, Timur S (01 Temmuz 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması. Journal of Computer and Education Research 14
IEEE
[1]N. İmer Çetin, S. Tınmaz, B. Timur, ve S. Timur, “Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması”, JCER, c. 14, Tem. 2026, doi: 10.18009/jcer.1891301.
ISNAD
İmer Çetin, Nagihan - Tınmaz, Sebahattin - Timur, Betül - Timur, Serkan. “Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması”. Journal of Computer and Education Research 14 (01 Temmuz 2026). https://doi.org/10.18009/jcer.1891301.
JAMA
1.İmer Çetin N, Tınmaz S, Timur B, Timur S. Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması. JCER. 2026;14. doi:10.18009/jcer.1891301.
MLA
İmer Çetin, Nagihan, vd. “Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması”. Journal of Computer and Education Research, c. 14, Temmuz 2026, doi:10.18009/jcer.1891301.
Vancouver
1.Nagihan İmer Çetin, Sebahattin Tınmaz, Betül Timur, Serkan Timur. Ortaokul Öğrencilerinin Yapay Zekaya Yönelik Tutumlarına İlişkin Ölçek Geliştirme Çalışması. JCER. 01 Temmuz 2026;14. doi:10.18009/jcer.1891301