Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study

Bayram Bozkurt; Emrah Henteş

doi:10.9779/pauefd.1605128

EN TR

Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study

Öz

The purpose of this study is to examine teachers’ views on the personality traits of school principals. To this end, the concurrent triangulation design (Simultaneous mixed pattern) among mixed methods designs was used in the research. The sample was determined using simple random and maximum diversity sampling methods. The sample consisted of 430 teachers working in the public sector in the Karaköprü district of Şanlıurfa province in 2023-2024 who took the “Adjective-Based Personality Test.” The participants were 20 volunteer teachers, 14 women and 6 men, who were interviewed using a semi-structured interview form. Content analysis was used to analyze the qualitative data, and descriptive statistics were used to determine the level of teachers’ perceptions. The results of the study revealed that school administrators reacted excessively harshly, encountered positive and negative situations due to their leniency caused such situations, communicated and interacted with stakeholders in terms of extroversion, and prioritized discipline and rules in the context of responsibility. Furthermore, it was concluded that perceptions of school administrators’ personality traits differed significantly according to school level and participants’ variables. The research revealed that school administrators exhibited intense behaviors, particularly in the context of emotional instability.

Anahtar Kelimeler

Concurrent triangulation, personality traits, school administrators

Okul Yöneticilerinin Kişilik Özellikleri: Bir Karma Yöntem Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, okul müdürlerinin kişilik özelliklerine ilişkin öğretmen görüşlerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma yöntem desenlerinden eş zamanlı çeşitleme deseni (yakınsayan paralel desen) kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi ve çalışma grubu, basit seçkisiz ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemleri ile belirlenmiştir. Örneklem 2023-2024 yılında Şanlıurfa ili Karaköprü ilçesinde kamuda görev yapan ve “Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi” uygulanan 430 öğretmenden oluşmaktadır. Çalışma grubu ise 14’ü kadın 6’sı erkek olan yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanan, gönüllü 20 öğretmeni kapsamaktadır. Araştırmanın nitel verilerinin çözümlenmesinde içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. Öte yandan öğretmen algılarının ne düzeyde olduğunu belirlemek için betimsel istatistikler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul yöneticilerinin aşırı sert tepkiler verdikleri, yumuşak başlılıktan dolayı olumlu ve olumsuz durumlarla karşılaştıkları veya bu durumlara neden oldukları, dışa dönüklük açısından paydaşlarla iletişim ve etkileşim halinde oldukları, sorumluluk bağlamında disiplin ve kuralları önceledikleri belirlenmiştir. Ayrıca okul yöneticilerinin kişilik özelliklerine ilişkin algılarının okul kademesi ve branş değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda okul yöneticilerinin özellikle duygusal dengesizlik bağlamında yoğun davranışlar sergiledikleri görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Eş zamanlı karma desen, kişilik özellikleri, okul yöneticileri

Proje Numarası

No

Etik Beyan

Bu araştırma, Gaziantep Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu 05/08/2024 tarihli E-87841438-302.08.01-528480 sayılı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.

Kaynakça

Açıkalın, A. (1994). Çağdaş örgütlerde insan kaynağının yönetimi. Pegem Akademi.
Alacatlı, E. (2013). Üniversite öğrencilerinin zaman perspektifleri ile beş faktörlü kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Arel Üniversitesi.
Alan, H., & Baykal, U. (2018). Yönetici hemşirelerin kişilik özellikleri ve etkileyen kişisel ve mesleki özellikler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(2), 119 128. https://dx.doi.org/10.14744/phd.2017.08870
Argon, T. (2015). Öğretmenlerin sahip oldukları duygu durumlarını okul yöneticilerinin dikkate alıp almamalarına ilişkin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 377-404. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/17087
Ayık, A., & Ada, Ş. (2009). İlköğretim okullarında oluşturulan okul kültürü ile okulların etkililiği arasındaki ilişki. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 429 446. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/223549
Bacanlı, H., İlhan, T., & Aslan, S. (2009). Beş faktör kuramına dayalı bir kişilik ölçeğinin geliştirilmesi: Sıfatlara dayalı kişilik testi (SDKT). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 261 279. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/256271
Bayar, A., & Zengin, A. (2021). Okul yöneticileri ile öğretmenler arasında meydana gelen iletişim problemlerinin eğitime yansıması. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi (UEAD), 5(2), 263-278. https://doi.org/10.32960/uead.940190
Bilgin, M. (2017). Ergenlerin beş faktör kişilik özelliği ile bilişsel esneklik ilişkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(62), 945-954. https://doi.org/10.17755/esosder.285296
Bono, J. E., Boles, T. L., Judge, T. A., & Lauver, K. J. (2002). The role of personality in task and relationship conflict. Journal of Personality, 70(3), 1311 1344. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/1467-6494.05007
Bulut, M., & Sarıçam, H. (2016). Okul öncesi öğretmen ve öğretmen adaylarında çok kültürlü kişiliğin çok kültürlü eğitim tutumları üzerindeki etkisinin incelemesi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 295-322. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/181146

Burger, J. M. (2006). Kişilik. Erguvan-Sarıoğlu, İ. D. (Çev. Ed.). Kaknüs Yayınları.
Cıvgaz-Kazancıoğlu, Ş. (2018). Eğitim kurumu yöneticilerinin kişilik özelliklerinin benimsedikleri liderlik tarzları üzerindeki rolünün incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
Costa Jr, P. T., & McCrae, R. R. (2000). Neo personality inventory. American Psychological Association.
Cömert, M., & Dönmez, B. (2009). Okul yöneticilerinin ertelemecilik davranışları, iş yükleri ve kişilik özelliklerine ilişkin algıları [Yayınlanmamış doktora tezi]. İnönü Üniversitesi.
Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (2nd ed.). Sage.
Çağlar, A., Yakut, Ö., & Karadağ, E. (2005). İlköğretim okulu müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan kişilik özellikleri ve liderlik davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirmesi. Ege Eğitim Dergisi, 6(1), 61-80. https://izlik.org/JA82XB55RS
Çevik, A., & Köse, A. (2017). Öğretmenlerin okul kültürü algıları ile motivasyonları arasındaki ilişkinin incelemesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(2), 996 1014. https://doi.org/10.15869/itobiad.303889
Çiçek, İ., & Aslan, A. (2020). Kişilik ve beş faktör kişilik özellikleri: Kuramsal bir çerçeve. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 10(1), 140-141. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/181146
Çoban, E. S. (2019). Yönetici ve öğretmenlerin kişilikleri ile konuşma öz yeterlilikleri arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
Dağ, İ. (2014). Etkili iletişimin eğitim yönetiminde rolü. Journal of Qafqaz University, 2(2), 199-214.
Doğan, H. (2019). Yönetici rolleri ve etkileme taktikleri ile öğretmenlerin yöneticiye güveni arasındaki ilişkiler [Yayınlanmamış doktora tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Dost, M. T. (2007). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumunun bazı değişkenlere göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(22), 132 143. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/114706
Dubrin, A. (1994). Applying psychology: Individual and organizational effectiveness. Prentice Hall.
Fruyt, F. D., McCrae, R. R., Szirmák, Z., & Nagy, J. (2004). The five-factor personality ınventory as a measure of the five-factor model: Belgian, American, and Hungarian Comparisons with the NEO-PI-R. Assessment, 11(3), 577-578. https://doi.org/10.1177/1073191104265800
Gilley, A., McMillan, H. S., & Gilley, J. W. (2009). Organizational change and characteristics of leadership effectiveness. Journal of Leadership & Organizational Studies, 16(1), 38 47. https://doi.org/10.1177/1548051809334191
Güçlü, İ. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri teknik-yaklaşım-uygulama. Nobel Yayıncılık.
Helvacı, M. A., & Aydoğan, İ. (2011). Etkili okul ve etkili okul müdürlerine ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimleri Dergisi, 4(2), 42-61. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/202373
Hogan, R. (2004). Personality psychology for researchers. Erlbaum
Hogan, R., (2009). Kişilik ve kurumların kaderi. Baltaş, Acar (Çev.). Remzi Kitabevi.
İrengün, O. (2014). Beş faktör kişilik kuramının sosyal girişimcilik yönelimine etkisi ve bir alan araştırması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Jesus, S. N., & Lens W. (2005). An integrated model forth study of teacher motivation. Applied Psychology, 54(1), 119-134. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2005.00199.x
John, O. P., & Srivastava, S. (1999). The Big Five Trait taxonomy: History, measurement, and theoretical perspectives. In L. A. Pervin & O. P. John (Eds.), Handbook of personality: Theory and research (2nd ed., pp. 102–138). Guilford Press.
Johnson, B., & Turner, L. A. (2003). Data collection strategies in mixed methods research. In A. Tashakkori & C. Teddlie (Eds.), Handbook of mixed methods in social and behavioral research (pp. 297-319). Sage.
Karasar, N. (1995). Bilimsel araştırma yöntemi, kavramlar, ilkeler. 3A Araştırma Eğitim Danışmanlık Ltd.
Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. 3A Araştırma Eğitim Danışmanlık Ltd.
Kocabaş, D. A., & Karabağ Köse, E. (2024). Öğretmenlerin örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve iş doyumu algıları arasındaki ilişki. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 61, 296 315. https://doi.org/10.9779/pauefd.1186429
Koç, B., & Doğan, S. (2022). Okul yönetimi nasıl olmalıdır? Bir okul incelemesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(1), 26-40. https://doi.org/10.30703/cije.891520
Kösterelioğlu, M., & Argon, T. (2010). Okul yöneticilerinin iletişim sürecindeki etkililiğine ilişkin öğretmen algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 1 17. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1493930
Kültür, Y. Z. (2006). Ortaöğretim kurumlarındaki yöneticilerin liderlik stilleri ve kişilik özelliklerinin karşılaştırılması. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
Liebert, M. L., & Spiegler, M. D. (1990). Personality strategies and ıssues. Brooks/Cole Publishing Company.
Lim, B. C., & Ployhart, R. E. (2004). Transformational Leadership: Relations to the five-factor model and team performance in typical and maximum contexts. Journal of Applied Psychology, 89(4), 610 621. https://doi.org/10.1037/0021-9010.89.4.610
McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1987). Validation of the five-factor model of personality across instruments and observers. Journal of Personality and Social Psychology, 52(1), 81 90. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.1.81
McCrae, R.R., & Costa, P.T. (2006). Personality in adulthood, a five-factor theory perspective. (2nd Ed.). Guilford Press.
Merdan, E. (2013). Beş faktör kişilik kuramı ile iş değerleri ilişkisinin incelenmesi: Bankacılık sektöründe bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 7, 141-159. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/84416
Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273 294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
Oral, B., & Çoban, A. (Ed.). (2020). Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Özdemir, A. (2006). Okul kültürünün oluşturulması ve çevreye tanıtılmasında okul müdürlerinden beklenen ve onlarda gözlenen davranışlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(4), 411 436. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/256360
Özdemir, O., Özdemir P. G., Kadak, M. T., & Nasıroğlu, S. (2012). Kişilik gelişimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(4), 566-589. https://doi.org/10.5455/cap.20120433
Ryckman, R. M. (2000). Theories of personality. Wadsworth Thomson Learning.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74. https://www.stats.ox.ac.uk/~snijders/mpr_Schermelleh.pdf
Seidman, I. E. (2006). Interviewing as qualitative research: A guide to researchers in education and the social sciences (3rd ed.). Teachers College Press.
Sezgin, F., & Kılınç, A. Ç. (2011). İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgüt iklimine ilişkin algılarının incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 743 757. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/76972
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
Tanrıöğen, Z. M., Baştürk, R., & Uras, M. (2014). Bolman ve Deal’ın dört çerçeve kuramı: Müdürlerin liderlik tarzları ve örgüt kültürü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(36), 191-202. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/398756
Taşcı, D., & Eroğlu, E. (2007). Yöneticilerin kişilik özellikleri ile kullandıkları ikna ve etkileme taktiklerinin kullanım sıklığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 533-546. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1723912
Tatlılıoğlu, K. (2014). Üniversite öğrencilerinin beş faktör kişilik kuramı’na göre kişilik özellikleri alt boyutlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi, 7(17), 943 948. https://doi.org/10.14225/Joh400
Thapa, A., Cohen, J., Guffey, S., & Higgins-D’Alessandro, A. (2013). A review of school climate research. Review of Educational Research, 83(3), 357 385. https://doi.org/10.3102/0034654313483907
Topçu, F. (2017). Üniversite öğrencilerinin psikolojik dayanıklılık düzeylerinde beş faktör kişilik özelliklerinin yordayıcı etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
Tuna, E. (2023). Okul yöneticilerinin sıfatlara dayalı kişilik özellikleri ile öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
Turhan, Ö., & Tiftik, C. (2022). Beş faktör kişilik özelliklerinin çatışma yönetme stratejilerine etkisi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 12, 181-210. https://doi.org/10.21733/ibad.955563
Üngüren, E. (2011). Psikobiyolojik kişilik kuramı ekseninde yöneticilerin kişilik özellikleri, karar verme stilleri ve örgütsel sonuçlara yansımaları [Yayımlanmamış doktora tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
Yıldızoğlu, H., & Burgaz, B. (2014). Okul yöneticilerinin beş faktör kişilik özellikleriyle çatışma yönetimi stili tercihleri arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(29-2), 295-310. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/87116

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bayram Bozkurt ^*
0000-0002-9184-0878
Türkiye

Emrah Henteş
0009-0000-8602-8722
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

19 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

21 Aralık 2024

Kabul Tarihi

2 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 67

DOI

https://doi.org/10.9779/pauefd.1605128

IZ

https://izlik.org/JA96LK59MW

APA

Bozkurt, B., & Henteş, E. (2026). Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 67, 53-71. https://doi.org/10.9779/pauefd.1605128

AMA

1.Bozkurt B, Henteş E. Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study. PAÜEFD. 2026;(67):53-71. doi:10.9779/pauefd.1605128

Chicago

Bozkurt, Bayram, ve Emrah Henteş. 2026. “Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 67: 53-71. https://doi.org/10.9779/pauefd.1605128.

EndNote

Bozkurt B, Henteş E (01 Mayıs 2026) Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 67 53–71.

IEEE

[1]B. Bozkurt ve E. Henteş, “Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study”, PAÜEFD, sy 67, ss. 53–71, May. 2026, doi: 10.9779/pauefd.1605128.

ISNAD

Bozkurt, Bayram - Henteş, Emrah. “Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 67 (01 Mayıs 2026): 53-71. https://doi.org/10.9779/pauefd.1605128.

JAMA

1.Bozkurt B, Henteş E. Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study. PAÜEFD. 2026;:53–71.

MLA

Bozkurt, Bayram, ve Emrah Henteş. “Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 67, Mayıs 2026, ss. 53-71, doi:10.9779/pauefd.1605128.

Vancouver

1.Bayram Bozkurt, Emrah Henteş. Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study. PAÜEFD. 01 Mayıs 2026;(67):53-71. doi:10.9779/pauefd.1605128

27767 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Personality Traits of School Administrators: A Mixed-Methods Study

Öz

Anahtar Kelimeler

Okul Yöneticilerinin Kişilik Özellikleri: Bir Karma Yöntem Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster