Araştırma Makalesi

Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri

Sayı: 66 20 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri

Öz

Bu çalışma, biyoloji öğretmen adaylarının bitki farkındalığı eşitsizliklerini (bitki körlüğü) ve ders kitaplarında yer alan bitki ile hayvan görsellerine yönelik hatırlama düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan biyoloji ders kitaplarından seçilen fotoğraflar kullanılarak araştırmacılar tarafından bir görsel test geliştirilmiştir. Çalışmaya gönüllülük esasına dayalı olarak 74 biyoloji öğretmen adayı katılmıştır. Katılımcılar, bitki ve hayvanların bir arada bulunduğu görselleri inceleyerek, gördükleri çeşitleri belirtmiş ve 21 gün sonra bu görsellerden hatırladıklarını yazmaları istenmiştir. Elde edilen bulgular, katılımcıların hayvanlara yönelik görsel farkındalıklarının bitkilere kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Veriler, bitki görme düzeylerini belirlemek amacıyla kategorik olarak kodlanmış ve analiz edilmiştir. Sonuçlar, biyoloji öğretmen adaylarının bitkilere yönelik görsel algılarının sınırlı olduğunu ve bu durumun biyoloji eğitimi ile çevre farkındalığını geliştirme süreçlerini olumsuz yönde etkileyebileceğini göstermektedir. Aynı zamanda çalışma, biyoloji ders kitaplarında bitki temsillerinin artırılmasının önemini vurgulamakla birlikte, geleceğin öğretmenlerinin bitki farkındalığı kazanmalarının çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayabileceğini ve bu yolla gelecek nesillere doğanın önemi konusunda bilinç kazandırılabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bitki körlüğü, bitki farkındalığı eşitsizliği, biyoloji ders kitabı, biyoloji öğretmen adayı, bitki görme düzeyi

Etik Beyan

Bu araştırma, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Araştırma Etik Kurulunun 03/01/2025 tarihli E-51944218-050-00003968531 sayılı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.

Kaynakça

  1. Akpınarlı, S. S., Akaydın, G. ve Köseoğlu, P. (2023). Increasing the plant awareness of prospective biology teachers: A mixed methods study. In Ö. Bilen ve E. Shaaban (Eds.), Studies on Social and Education Sciences 2023 (pp. 183-206). ISTES Organization.
  2. Akpınarlı, S. S., Köseoğlu, P. ve Meier, M. (2023). The presence and inclusion of plant and animal photos in biology textbooks: An exploratory comparison between Türkiye and Germany. September. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.17033.42088
  3. Akpınarlı, S. S. ve Köseoğlu, P. (2024). Technological tools in education: Actionbound experience of prospective biology teachers. MIER Journal of Educational Studies Trends and Practices, 14(1), 226–247. https://doi.org/10.52634/mier/2024/v14/i1/2646
  4. Akpınarlı, S.S. ve Köseoğlu, P. (2025). From perception to sustainability: Validating a tool to assess students’ awareness of the ecological, utilitarian, and cultural roles of plants. Sustainability, 17, 5540. https://doi.org/10.3390/su17125540
  5. Amprazis, A., Papadopoulou, P., & Malandrakis, G. (2021). Plant blindness and children’s recognition of plants as living things: a research in the primary schools context. Journal of Biological Education, 55(2), 139–154. https://doi.org/10.1080/00219266.2019.1667406
  6. Balas, B., & Momsen, J. L. (2014). Attention “blinks” differently for plants and animals. CBE Life Sciences Education, 13(3), 437–443. https://doi.org/10.1187/cbe.14-05-0080
  7. Brownlee, K., Parsley, K. M., & Sabel, J. L. (2023). An analysis of plant awareness disparity within introductory biology textbook images. Journal of Biological Education, 57(2), 422–431. https://doi.org/10.1080/00219266.2021.1920301
  8. Dellino, D. (2023). Human sense and plant blindness. Language and Semiotic Studies, 9(3), 408–424. https://doi.org/10.1515/lass-2023-0017
  9. Fančovičová, J., & Prokop, P. (2011). Plants have a chance: Outdoor educational programmes alter students’ knowledge and attitudes towards plants. Environmental Education Research, 17(4), 537–551. https://doi.org/10.1080/13504622.2010.545874
  10. Hershey, D. R. (1996). A Historical Perspective on Problems in Botany Teaching (Vol. 58, Issue 6). University of California Press on behalf of the National Association of Biology Teachers.

Kaynak Göster

APA
Akpınarlı, S. S., Erşan, S. T., & Köseoğlu, P. (2026). Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 144-156. https://doi.org/10.9779/pauefd.1614560
AMA
1.Akpınarlı SS, Erşan ST, Köseoğlu P. Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri. PAÜEFD. 2026;(66):144-156. doi:10.9779/pauefd.1614560
Chicago
Akpınarlı, Sena Seçil, Sude Törem Erşan, ve Pınar Köseoğlu. 2026. “Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 66: 144-56. https://doi.org/10.9779/pauefd.1614560.
EndNote
Akpınarlı SS, Erşan ST, Köseoğlu P (01 Şubat 2026) Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 66 144–156.
IEEE
[1]S. S. Akpınarlı, S. T. Erşan, ve P. Köseoğlu, “Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri”, PAÜEFD, sy 66, ss. 144–156, Şub. 2026, doi: 10.9779/pauefd.1614560.
ISNAD
Akpınarlı, Sena Seçil - Erşan, Sude Törem - Köseoğlu, Pınar. “Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 66 (01 Şubat 2026): 144-156. https://doi.org/10.9779/pauefd.1614560.
JAMA
1.Akpınarlı SS, Erşan ST, Köseoğlu P. Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri. PAÜEFD. 2026;:144–156.
MLA
Akpınarlı, Sena Seçil, vd. “Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 66, Şubat 2026, ss. 144-56, doi:10.9779/pauefd.1614560.
Vancouver
1.Sena Seçil Akpınarlı, Sude Törem Erşan, Pınar Köseoğlu. Yeşil Dikkatten Kaçar Mı? Biyoloji Öğretmen Adaylarının Ders Kitaplarındaki Bitkileri Fark Edebilme Yetenekleri. PAÜEFD. 01 Şubat 2026;(66):144-56. doi:10.9779/pauefd.1614560