Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü

Enes Çinpolat; Üzeyir Süğümlü

doi:10.9779/pauefd.1593382

EN TR

From Professional Commitment to Self-Efficacy in Mother Tongue Teachers: The Mediating Role of Effective Communication

Öz

This study aimed to examine the mediating role of teachers’ perceived effective classroom communication skills in the relationship between teachers’ professional commitment and teachers’ sense of self-efficacy, and to determine whether these variables differ by gender and teaching branch. The research was conducted using a correlational survey design. The study group consisted of 248 teachers, including primary school teachers, Turkish language and literature teachers, and Turkish language teachers. Data were collected through the Teachers’ Professional Commitment Scale, the Effective Classroom Communication Skills Perception Scale, and the Teachers’ Sense of Efficacy Scale. Pearson correlation analysis was used to examine relationships among the variables. In addition, an independent samples t-test was conducted for gender comparisons, and a one-way ANOVA was used to test differences across branches. The mediation effect was tested using a regression-based bootstrap mediation analysis. The findings indicated significant relationships among professional commitment, effective classroom communication, and teacher self-efficacy. Moreover, effective classroom communication played a partial mediating role in the effect of professional commitment on teachers’ self-efficacy. Overall, the results suggest that improving classroom communication skills may contribute to strengthening teachers’ self-efficacy perceptions.

Anahtar Kelimeler

Professional commitment, effective classroom communication skills, teacher self-efficacy, mother tongue teacher

Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin mesleğe adanmışlık düzeyleri ile öğretmen öz yeterlik algıları arasındaki ilişkide, sınıf içi etkili iletişim becerileri algısının aracı rolünü incelemek ve ilgili değişkenlerin cinsiyet ile branş açısından farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 248 öğretmen oluşturmuştur. Katılımcılar sınıf öğretmeni, Türk dili ve edebiyatı öğretmeni ve Türkçe öğretmeni branşlarında görev yapmaktadır. Veriler, Mesleğe Adanmışlık Ölçeği, Sınıf İçi Etkili İletişim Becerileri Algı Ölçeği ve Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde korelasyon analizi, cinsiyete göre karşılaştırmalar için bağımsız örneklemler t-testi, branşa göre karşılaştırmalar için tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Aracılık etkisi, bootstrap yöntemiyle regresyon temelli aracılık analizi ile test edilmiştir. Bulgular, mesleğe adanmışlık, sınıf içi etkili iletişim ve öğretmen öz yeterliği arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca sınıf içi etkili iletişim becerileri algısının, mesleğe adanmışlığın öğretmen öz yeterliği üzerindeki etkisinde kısmi aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Sonuçlar, öğretmen öz yeterliğinin güçlendirilmesinde sınıf içi iletişim becerilerinin geliştirilmesinin önemli bir değişken olabileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mesleki adanmışlık, sınıf içi etkili iletişim becerisi, öğretmen öz yeterliği, ana dili dersi öğretmeni

Etik Beyan

Bu araştırma, Ordu Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Etik Kurulunun 28/08/2024 tarihli 2024-138 sayılı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.

Kaynakça

American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). American Psychological Association.
Asoncion, C. C., & Bolofer, J. T. (2021). The mediating effect of sense of efficacy on the relationship between instructional practices and organizational commitment of teachers. United International Journal for Research & Technology (UIJRT), 3(2), 156-163.
Bağcı-Ayrancı, B. ve Başkan, A. (2021). “Competence areas” as a new notion instead of teacher competencies. Education Quarterly Reviews, 4(1), 1 14. https://doi.org/10.31014/aior.1993.04.02.221
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice Hall.
Bayrak-Özmutlu, E. ve Kanık-Uysal, P. (2021). Türkçe ders kitaplarında yer alan etkinliklerin düşünme becerileri açısından incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (52), 518-543. https://doi.org/10.9779/pauefd.745469
Bedir, D., Ağduman, F., Bedir, F. ve Erhan, S. E. (2023). The mediator role of communication skill in the relationship between empathy, team cohesion, and competition performance in curlers. Frontiers in Psychology, 14, 1-10. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1115402
Berkant, G. H. (2017). Öğretmen adaylarının öğretmen öz-yeterlik algılarının incelenmesi. Journal of Educational Reflections, 1(2), 1-17.
Butucha, K. G. (2014). Relationships between secondary school beginning teachers’ perceptions of self-efficacy and professional commitment in Ethiopia. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 3(3), 70–89. http://dx.doi.org/10.6007/IJARPED/v3-i3/955
Chesnut, S., & Burley, H. (2015). Self-efficacy as a predictor of commitment to the teaching profession: A meta analysis. Educational Research Review, 15, 1 16. https://doi.org/10.1016/J.EDUREV.2015.02.001
Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2015). Research methods, design, and analysis (12th ed.). Pearson.

Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education. Routledge.
Coladarci, T. (1992). Teachers’ sense of efficacy and commitment to teaching. The Journal of Experimental Education, 60(4), 323–337. https://doi.org/10.1080/00220973.1992.9943869
Cornelius-White, J. (2007). Learner-centered teacher-student relationships are effective: A meta-analysis. Review of Educational Research, 77(1), 113 143. https://doi.org/10.3102/003465430298563
Çapa, Y., Çakıroğlu, J. ve Sarıkaya, H. (2005). Öğretmen özyeterlik ölçeği Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 30(137), 74 81. https://doi.org/10.15390/ES.2005.668
Darling-Hammond, L. (2017). Empowered educators: How high-performing systems shape teaching quality around the world. John Wiley & Sons.
Demirdağ, S. (2022). The mediating role of communication skills in the relationship between leadership style and 21st century skills. South African Journal of Education, 42(2), 1 11. https://doi.org/10.15700/saje.v42n2a2053
Duta, N., Panisoara, G., & Panisoara, I. O. (2015). The effective communication in teaching. Diagnostic study regarding the academic learning motivation to students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 186, 1007-1012. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.04.064
Elgit, B. ve Yurtal, F. (2022). Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik inançları ile sınıf içi davranışlarının incelenmesi. Millî Eğitim, 51(235), 2275-2296. https://doi.org/10.37669/milliegitim.885220
Field, A.P. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th Ed.). Sage.
Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (2023). How to design and evaluate research in education (10th) ed.). McGraw-Hill.
Gallucci, M. (2020). jAMM: jamovi advanced mediation models. [jamovi module]. https://jamovi-amm.github.io/
George, D., & Mallery, M. (2003). Using SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference. Allyn and Bacon.
Gülbahar, B. ve Aksungur, G. (2018). Sınıf içi etkili iletişim becerileri algı ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (48), 437-462.
Gürşimşek, I. (1999). Etkin sınıf yönetimi için etkili iletişim becerileri. Eğitim ve Bilim, 23(112), 40-44. https://doi.org/10.15390/ES.1999.389
Habib, H. (2019). Professional commitment of secondary school teachers in relation to their self-efficacy. International Journal of Arts, Science and Humanities, 7(1). https://doi.org/10.34293/sijash.v7i1.420
Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. The Guilford Press.
Huang, X., Lin, C. H., & Chi Kin Lee, J. (2020). Moving beyond classroom teaching: a study of multidimensional teacher self-efficacy on job satisfaction and occupational commitment. Teachers and Teaching, 26(7–8), 522–542. https://doi.org/10.1080/13540602.2021.1890014
Kaur, P., & Ranu, S. (2017). Classroom management in relation to professional commitment of secondary school teachers. Educational Quest: An International Journal of Education and Applied Social Sciences, 8(1), 193-199. https://doi.org/10.5958/2230-7311.2017.00029.0
Kılınç, A., Polatcan, M., Atmaca, T. ve Koşar, M. (2020). Öğretmen mesleki öğrenmesinin yordayıcıları olarak öğretmen öz yeterliği ve bireysel akademik iyimserlik: Bir yapısal eşitlik modellemesi. Eğitim ve Bilim, 46(205), 373-394. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2020.8966
Klassen, R., Wilson, E., Siu, A. F. Y., Hannok, W., Wong, M. W., Wongsri, N., Sonthisap, P., Pibulchol, C., Buranachaitavee, Y., & Jansem, A. (2013). Preservice teachers’ work stress, self-efficacy, and occupational commitment in four countries. European Journal of Psychology of Education, 28(4), 1289–1309. https://doi.org/10.1007/s10212-012-0166-x
Kozikoğlu, İ. (2016). Analyzing the relationship between teachers’ self-efficacy perceptions and their professional commitment levels. European Journal of Education Studies, 2(5), 14-28. https://doi.org/10.5281/zenodo.154262
Kozikoğlu, İ. ve Özcanlı, N. (2020). Öğretmenlerin 21. yüzyıl öğreten becerileri ile mesleğe adanmışlıkları arasındaki ilişki. Cumhuriyet International Journal of Education, 9(1), 270-290. http://dx.doi.org/10.30703/cije.579925
Kozikoğlu, İ. ve Senemoğlu, N. (2018). Öğretmenlik mesleğine adanmışlık ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Human Sciences, 15(4), 2614 2625. https://doi.org/10.14687/jhs.v15i4.5389
Köksal, N. ve Çöğmen, S. (2018). Ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme ve iletişim becerileri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(44), 278 296. https://doi.org/10.9779/pauefd.422244
Kunter, M., Klusmann, U., Baumert, J., Richter, D., Voss, T., & Hachfeld, A. (2013). Professional competence of teachers: Effects on ınstructional quality and student development. Journal of Educational Psychology, 105, 805-820. https://doi.org/10.1037/A0032583
Ma, T., Tellegen, C. L., & Sanders, M. R. (2024). The role of parenting self-efficacy on teacher-child relationships and parent-teacher communication: Evidence from an Australian national longitudinal study. Journal of School Psychology, 103, 101296. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2024.101296
McGovern, T. V., & Miller, S. L (2008). Integrating teacher behaviors for character strength and faculty development. Teaching of Psychology, 35(4), 278-285. https://doi.org/10.1080/00986280802374609
Meriç, E. ve Erdem, M. (2020). Öğretmenlik mesleği iş özelliklerinin mesleğe adanmışlığı yordama düzeyi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 26(2), 449-494.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2017a). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2017b). Türkçe öğretmeni özel alan yeterlikleri. Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.
Okoli, A. C. (2017). Relating communication competence to teaching effectiveness: Implication for teacher education. Journal of Education and Practice, 8(3), 150 154. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1131529.pdf
Özcan, S. (2023). Öğretmenlerin iletişim becerileri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki. Cumhuriyet International Journal of Education, 12(1), 146 158. https://dx.doi.org/10.30703/cije.1178983
Padem, S. (2016). İlkokul 1. sınıf anadil öğretiminin karşılaştırılması: Türkiye ve Avustralya. Journal of Research in Education and Teaching, 5(4), 340-347.
Pan, H. L. W. (2023). The catalysts for sustaining teacher commitment: An analysis of teacher preparedness and Professional learning. Sustainability, 15(6), 4918. https://doi.org/10.3390/su15064918
Park, I. (2005). Teacher commitment and its effects on student achievement in American high schools. Educational Research and Evaluation, 11(5), 461 485. https://doi.org/10.1080/13803610500146269
Pedrazza, M., Berlanda, S., & Motteran, A. (2015, Mart). The key role of parents-teachers relationship and its effects on teachers’ self-efficacy. In Conference Proceedings. New Perspectives in Science Education. Florence, Italy.
Roorda, D. L., Koomen, H. M. Y., Spilt, J. L., & Oort, F. J. (2011). The influence of affective teacher–student relationships on students’ school engagement and achievement: A meta-analytic approach. Review of Educational Research, 81(4), 493-529. https://doi.org/10.3102/0034654311421793
Saleem, A., & Akhtar, Z. (2023). An investigation of the relationship between teaching competency and classroom performance among university teachers: Communication skills as a mediator. The Discourse, 9(1), 44-56.
Schoemann, A. M., Boulton, A. J., & Short, S. D. (2017). Determining power and sample size for simple and complex mediation models. Social Psychological and Personality Science, 8(4), 379–386. https://doi.org/10.1177/1948550617715068
Shukla, S. (2014). Teaching competency, professional commitment and job satisfaction-a study of primary school teachers. Journal of Research & Method in Education, 4(3), 44 64. http://dx.doi.org/10.9790/7388-04324464
Soetaert, K. (2019). Diagram: Functions for visualising simple graphs (networks), plotting flow diagrams. [R package]. https://cran.r-project.org/package=diagram.
Somech, A., & Bogler, R. (2002). Antecedents and consequences of teacher organizational and professional commitment. Educational Administration Quarterly, 38(4), 555 577. https://doi.org/10.1177/001316102237672 (Original work published 2002)
Süğümlü, Ü. (2021). Ortaokul Türkçe öğretim programında yetkinlikler. S. Aslan ve N. D. Şimşek (Ed.), Türkçe öğretmeninin rehberi: Öğretim programı (ss. 203-224) içinde. Anı Yayıncılık.
Süğümlü, Ü. (2022). Investigation of the relationship between curriculum literacy and teacher performance. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(4), 1342-1355. https://dx.doi.org/10.52380/ijpes.2022.9.4.948
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Allyn and Bacon.
Tekel, E., & Erus, S. M. (2023). Mediating role of teachers’ effective communication skills in the relationship between interpersonal mindfulness and subjective well-being. Journal of Learning for Development, 10(3), 452–463. https://doi.org/10.56059/jl4d.v10i3.709
The jamovi project (2023). jamovi (Version 2.3) [Computer Software]. https://www.jamovi.org
Tschannen-Moran, M., & Woolfolk-Hoy, A. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783-805. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(01)00036-1
Vatansever-Bayraktar, H. ve Çelik, O. (2021). Öğretmenlerin öz yeterlilikleri ile sınıf yönetimi becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İZÜ Eğitim Dergisi, 3(6) 98 127. http://dx.doi.org/10.46423/izujed.841318
Ware, H., & Kitsantas, A. (2007). Teacher and collective efficacy beliefs as predictors of professional commitment. The Journal of Educational Research, 100(5), 303 310. https://doi.org/10.3200/JOER.100.5.303-310
Wildauer, J. (2017). Reflected Academic self-efficacy: How teacher behavior influences self-efficacy in the classroom. [Master’s Thesis, Minnesota State University]. Cornerstone: A Collection of Scholarly and Creative Works for Minnesota State University, Mankato. https://cornerstone.lib.mnsu.edu/etds/684/
Yeşilyurt, E. (2013). Öğretmen adaylarının öğretmen öz-yeterlik algıları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(45), 88-104.
Yıldırım, I. (2021). A study on the effect of instructors’ communication skills on the professional attitudes and self-efficacy of student teachers. Journal of Education for Teaching, 47(4), 605–620. https://doi.org/10.1080/02607476.2021.1902237
Yıldız, D. (2015). Türkiye, Kore, Finlandiya ana dili dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 40(179), 89-110. http://doi.org/10.15390/EB.2015.4166
Yıldız, D., Kılıç, M. Y. ve Yavuz, M. (2018). “Öğretmenlerin iletişim becerilerini değerlendirme ölçeği” geliştirme çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(1), 48-67. https://doi.org/10.16916/aded.345518
Yıldız, Y. ve Çelik, B. (2017). Commitment to the teaching profession. International Journal of Social Sciences & Educational Studies, 4(2), 93-97. https://doi.org/10.23918/ijsses.v4i2sip93

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Enes Çinpolat
0000-0002-3411-4300
Türkiye

Üzeyir Süğümlü ^*
0000-0003-2135-5399
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

7 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

29 Kasım 2024

Kabul Tarihi

16 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 66

DOI

https://doi.org/10.9779/pauefd.1593382

IZ

https://izlik.org/JA87WY77TN

APA

Çinpolat, E., & Süğümlü, Ü. (2026). Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 109-126. https://doi.org/10.9779/pauefd.1593382

AMA

1.Çinpolat E, Süğümlü Ü. Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü. PAÜEFD. 2026;(66):109-126. doi:10.9779/pauefd.1593382

Chicago

Çinpolat, Enes, ve Üzeyir Süğümlü. 2026. “Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 66: 109-26. https://doi.org/10.9779/pauefd.1593382.

EndNote

Çinpolat E, Süğümlü Ü (01 Şubat 2026) Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 66 109–126.

IEEE

[1]E. Çinpolat ve Ü. Süğümlü, “Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü”, PAÜEFD, sy 66, ss. 109–126, Şub. 2026, doi: 10.9779/pauefd.1593382.

ISNAD

Çinpolat, Enes - Süğümlü, Üzeyir. “Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 66 (01 Şubat 2026): 109-126. https://doi.org/10.9779/pauefd.1593382.

JAMA

1.Çinpolat E, Süğümlü Ü. Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü. PAÜEFD. 2026;:109–126.

MLA

Çinpolat, Enes, ve Üzeyir Süğümlü. “Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 66, Şubat 2026, ss. 109-26, doi:10.9779/pauefd.1593382.

Vancouver

1.Enes Çinpolat, Üzeyir Süğümlü. Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü. PAÜEFD. 01 Şubat 2026;(66):109-26. doi:10.9779/pauefd.1593382

27767 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

From Professional Commitment to Self-Efficacy in Mother Tongue Teachers: The Mediating Role of Effective Communication

Öz

Anahtar Kelimeler

Ana Dili Eğitiminde Öğretmenlerin Mesleki Adanmışlıklarından Öz Yeterliklerine: Etkili İletişimin Aracılık Rolü

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster